Schadelijke stoffen in eten, water of andere producten
Kun je hier kanker door krijgen?
In eten, water of andere producten kunnen stoffen zitten die niet goed zijn voor je gezondheid. Ze komen in je lichaam als je ze eet of inademt. Bijvoorbeeld stoffen van een anti-aanbakpan (PFAS), microplastics of bestrijdingsmiddelen. Van sommige weten we dat je er kanker door kunt krijgen. Voor sommigen wordt dit onderzocht. We leggen het uit.
PFAS zijn chemische stoffen die door mensen zijn gemaakt. Ze zijn handig omdat ze water, vet en vuil kunnen afstoten. PFAS kunnen bijvoorbeeld zitten in:
- pannen met een antiaanbaklaag
- voedselverpakkingen
- kleding, zoals regenjassen en buitensportkleding
- blusschuim
- cosmetica
- impregneermiddelen, schoenenspray of smeermiddelen
PFAS worden ook veel gebruikt in industriële processen. Hierbij kunnen PFAS vrijkomen in water, lucht of bodem. Omdat de stoffen slecht afbreekbaar zijn, blijven ze jarenlang in onze omgeving. Zo kunnen ze ook in voedsel en drinkwater terechtkomen. Te veel PFAS binnenkrijgen kan slecht zijn voor je gezondheid. Ze kunnen onder meer je leverfunctie en immuunsysteem verstoren.
PFAS en kanker
Er zijn veel verschillende PFAS. Sommige soorten zijn beter onderzocht dan andere. Het International Agency for Research on Cancer (IARC) beoordeelt PFOA als kankerverwekkend en PFOS als mogelijk kankerverwekkend. Onderzoek wijst op een verband tussen PFOA en nier- en zaadbalkanker.
PFOA en PFOS mogen niet meer worden gebruikt in Nederland. Ze kunnen nog wel aanwezig zijn in het milieu. Daardoor kun je ze nog steeds binnenkrijgen via voedsel en drinkwater. Van veel andere PFAS weten we nog niet precies hoe schadelijk ze zijn.
Hoe bescherm je jezelf tegen PFAS?
Je kunt PFAS niet volledig vermijden. Wel kun je proberen om minder PFAS binnen te krijgen én te voorkomen dat er meer PFAS in het milieu komen.
- Gebruik je producten die PFAS kunnen bevatten? Overweeg ze minder te gebruiken of kies voor een PFAS-vrij alternatief.
- Gebruik geen pannen met een beschadigde antiaanbaklaag.
- Verhit een pan met antiaanbaklaag niet te lang of te heet.
- Eet gevarieerd. Sommige producten kunnen meer PFAS bevatten dan andere.
Wat doet KWF om je te beschermen tegen PFAS?
De beste manier om mensen te beschermen tegen PFAS is door de wet en de regels te verbeteren. Daarom pleit KWF bij de overheid voor een Europees PFAS-verbod. Omdat deze Europese regel op z’n vroegst in 2026 ingaat, vragen we ook om snellere actie tegen PFAS in Nederland.
Meer informatie
Meer weten over het gebruik en de veiligheid van PFAS, en wat je zelf kunt doen? Kijk op:
Microplastic zijn hele kleine deeltjes plastic die in spullen zitten, zoals kleding en meubels. Het is nog niet duidelijk of je er kanker door kunt krijgen. Er wordt onderzoek naar gedaan.
Hoe bescherm je jezelf tegen microplastics?
Scan met de Beat the microbead-app de ingrediënten op je verpakking. Je ziet meteen of er microplastics in je product zitten. En zo ja, welke.
Bestrijdingsmiddelen houden onkruid en insecten weg van voedsel. Op groenten en fruit kunnen resten van bestrijdingsmiddelen zitten. Het is nog niet duidelijk of je daar kanker door kunt krijgen. Daar wordt onderzoek naar gedaan.
In de wet staat wat de maximale hoeveelheid is die nog op groente en fruit mag zitten. De kans dat zo’n rest een gevaar voor de gezondheid vormt, is heel erg klein.
Op de site van het Voedingscentrum vind je meer informatie over bestrijdingsmiddelen
Uit onderzoek blijkt tot nu toe dat borstimplantaten het risico op borstkanker niet verhogen. Wel blijkt uit Nederlands onderzoek dat vrouwen met borstimplantaten een grotere kans hebben op ALCL. Dit is een zeldzame vorm van lymfeklierkanker. Dit lijkt vooral voor te komen bij implantaten met een ruw, geribbeld oppervlak (de zogeheten macrogetextureerde borstimplantaten). In een Deense studie kon dit verhoogde risico op ALCL niet worden bevestigd.
Volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd zijn de risico’s niet zo ernstig zijn dat borstimplantaten niet gebruikt mogen worden.
Advies
Overweeg je om borstimplantaten te nemen? Weet dan dat dit niet zonder risico is. Laat je goed informeren door je arts over de mogelijke risico’s. Heb je borstimplantaten en ervaar je hier problemen mee? Raadpleeg een arts en meld dit bij het Meldpunt Bijwerkingen Implantaten
E-nummers (waaronder zoetstoffen zoals aspartaam) zijn veilig volgens verschillende experts, zoals het Voedingscentrum en de NVWA.
E-nummers mogen niet schadelijk zijn voor de gezondheid. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) houdt hier streng toezicht op. De regels voor het gebruik van E-nummers en welke E-nummers zijn toegestaan, zijn vastgelegd in de Warenwet. Per product is omschreven welke hulpstoffen (E-nummers) het mag bevatten. Ook de hoeveelheden zijn wettelijk geregeld, waarbij gebruik is gemaakt van hele ruime veiligheidsmarges. De NVWA houdt toezicht op het naleven van deze regels.
Wat zijn E-nummers?
E-nummers zijn stoffen die worden toegevoegd om eigenschappen van voedingsmiddelen te verbeteren. Zoals de kleur, de smaak of houdbaarheid. Een voorbeeld zijn zoetstoffen. Sommige E-nummers worden uit de natuur (planten, bomen en struiken) gewonnen, terwijl andere E-nummers kunstmatig in fabrieken gemaakt worden.
Er is geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat persoonlijk gebruik van haarverf kankerverwekkend is. Dat concludeert het Internationale Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC), onderdeel van de Wereldgezondheidsorganisatie. Zij verzamelden en beoordeelden alle beschikbare onderzoeken.
De Europese Cosmeticaverordening stelt hoge eisen aan de ingrediënten en veiligheid van haarverf en andere cosmetische producten. Het Europees Wetenschappelijke Comité voor Consumentenveiligheid geeft hierover wetenschappelijk advies. Volgens hen is Europa de veiligste markt ter wereld voor haarverfproducten (lees ook hun factsheet). In elke lidstaat wordt de veiligheid van cosmetica streng getest en gecontroleerd. In Nederland ziet de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) hierop toe.
Volg bij het gebruik altijd zorgvuldig de instructies op de verpakking, ook vanwege mogelijke allergische reacties.
De belangrijkste adviezen om kanker te voorkomen blijven: niet roken, gezond eten, geen alcohol drinken, voldoende bewegen en verstandig zonnen.