Schadelijke stoffen in eten, water of andere producten
Kun je hier kanker door krijgen?
In eten, water of andere producten kunnen stoffen zitten die niet goed zijn voor je gezondheid. Ze komen in je lichaam als je ze eet of inademt. Bijvoorbeeld stoffen van een anti-aanbakpan (PFAS), microplastics of bestrijdingsmiddelen. Van sommige weten we dat je er kanker door kunt krijgen. Voor sommigen wordt dit onderzocht. We leggen het uit.
PFAS zijn chemische stoffen die door mensen zijn gemaakt. Ze zijn handig omdat ze water, vet en vuil kunnen afstoten. PFAS kunnen bijvoorbeeld zitten in:
- pannen met een antiaanbaklaag
- voedselverpakkingen
- kleding, zoals regenjassen en buitensportkleding
- blusschuim
- cosmetica
- impregneermiddelen, schoenenspray of smeermiddelen
PFAS worden ook veel gebruikt in industriële processen. Hierbij kunnen PFAS vrijkomen in water, lucht of bodem. Omdat de stoffen slecht afbreekbaar zijn, blijven ze jarenlang in onze omgeving. Zo kunnen ze ook in voedsel en drinkwater terechtkomen. Te veel PFAS binnenkrijgen kan slecht zijn voor je gezondheid. Ze kunnen onder meer je leverfunctie en immuunsysteem verstoren.
Microplastic zijn hele kleine deeltjes plastic die in spullen zitten, zoals kleding en meubels. Het is nog niet duidelijk of je er kanker door kunt krijgen. Er wordt onderzoek naar gedaan.
Hoe bescherm je jezelf tegen microplastics?
Scan met de Beat the microbead-app de ingrediënten op je verpakking. Je ziet meteen of er microplastics in je product zitten. En zo ja, welke.
Bestrijdingsmiddelen beschermen gewassen tegen ongedierte, onkruid, schimmels en andere plagen. Je kunt met deze stoffen in aanraking komen via je werk, je woonomgeving of via resten op voedsel.
Bestrijdingsmiddelen kunnen schadelijk zijn voor je gezondheid. Het risico hangt af van het middel en hoeveel en hoe vaak je eraan wordt blootgesteld. Sommige middelen kunnen huid en ogen irriteren, het zenuwstelsel beschadigen of de vruchtbaarheid verminderen. Ook zijn er aanwijzingen dat bepaalde bestrijdingsmiddelen de kans op de ziekte van Parkinson verhogen, vooral bij mensen die ermee werken.
Sommige bestrijdingsmiddelen kunnen kanker veroorzaken. Voorbeelden zijn lindaan en pentachloorfenol. Deze middelen mogen in Nederland niet meer worden gebruikt.
Bij andere middelen wordt nog onderzocht of ze de kans op kanker vergroten. Een bekend voorbeeld is onkruidverdelger glyfosaat ('Roundup'). IARC, het internationale kankeronderzoeksinstituut van de Wereldgezondheidsorganisatie, beoordeelt dit middel als 'waarschijnlijk kankerverwekkend'. Europese beoordelaars, zoals ECHA en EFSA, vinden het bewijs hiervoor onvoldoende. Middelen met glyfosaat mogen in Nederland onder voorwaarden worden gebruikt.
Voor resten op groente en fruit gelden wettelijke limieten. Met de kennis van nu is de kans op gezondheidsproblemen door die resten klein.
Uit onderzoek blijkt tot nu toe dat borstimplantaten het risico op borstkanker niet verhogen. Wel blijkt uit Nederlands onderzoek dat vrouwen met borstimplantaten een grotere kans hebben op ALCL. Dit is een zeldzame vorm van lymfeklierkanker. Dit lijkt vooral voor te komen bij implantaten met een ruw, geribbeld oppervlak (de zogeheten macrogetextureerde borstimplantaten). In een Deense studie kon dit verhoogde risico op ALCL niet worden bevestigd.
Volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd zijn de risico’s niet zo ernstig zijn dat borstimplantaten niet gebruikt mogen worden.
Advies
Overweeg je om borstimplantaten te nemen? Weet dan dat dit niet zonder risico is. Laat je goed informeren door je arts over de mogelijke risico’s. Heb je borstimplantaten en ervaar je hier problemen mee? Raadpleeg een arts en meld dit bij het Meldpunt Bijwerkingen Implantaten
E-nummers (waaronder zoetstoffen zoals aspartaam) zijn veilig volgens verschillende experts, zoals het Voedingscentrum en de NVWA.
E-nummers mogen niet schadelijk zijn voor de gezondheid. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) houdt hier streng toezicht op. De regels voor het gebruik van E-nummers en welke E-nummers zijn toegestaan, zijn vastgelegd in de Warenwet. Per product is omschreven welke hulpstoffen (E-nummers) het mag bevatten. Ook de hoeveelheden zijn wettelijk geregeld, waarbij gebruik is gemaakt van hele ruime veiligheidsmarges. De NVWA houdt toezicht op het naleven van deze regels.
Wat zijn E-nummers?
E-nummers zijn stoffen die worden toegevoegd om eigenschappen van voedingsmiddelen te verbeteren. Zoals de kleur, de smaak of houdbaarheid. Een voorbeeld zijn zoetstoffen. Sommige E-nummers worden uit de natuur (planten, bomen en struiken) gewonnen, terwijl andere E-nummers kunstmatig in fabrieken gemaakt worden.
Er is geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat persoonlijk gebruik van haarverf kankerverwekkend is. Dat concludeert het Internationale Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC), onderdeel van de Wereldgezondheidsorganisatie. Zij verzamelden en beoordeelden alle beschikbare onderzoeken.
De Europese Cosmeticaverordening stelt hoge eisen aan de ingrediënten en veiligheid van haarverf en andere cosmetische producten. Het Europees Wetenschappelijke Comité voor Consumentenveiligheid geeft hierover wetenschappelijk advies. Volgens hen is Europa de veiligste markt ter wereld voor haarverfproducten (lees ook hun factsheet). In elke lidstaat wordt de veiligheid van cosmetica streng getest en gecontroleerd. In Nederland ziet de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) hierop toe.
Volg bij het gebruik altijd zorgvuldig de instructies op de verpakking, ook vanwege mogelijke allergische reacties.
De belangrijkste adviezen om kanker te voorkomen blijven: niet roken, gezond eten, geen alcohol drinken, voldoende bewegen en verstandig zonnen.
