Kankerverwekkende stoffen

Sommige stoffen in onze leefomgeving zijn slecht voor de gezondheid. En maken de kans op kanker groter. Die stoffen worden uitgestoten door bijvoorbeeld industrie of verkeer. Bij KWF zetten wij ons in om te voorkomen dat mensen hierdoor ziek worden. Want iedereen heeft het recht om in een schone en gezonde leefomgeving te wonen en werken.

Wat is het probleem?

Bij activiteiten zoals industrie of verkeer komt uitstoot vrij. Sommige van de stoffen kunnen het risico op kanker verhogen als je deze inademt of als deze via je voedsel in je lichaam terechtkomen. Denk bijvoorbeeld aan fijnstof, PFAS of PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen).

Om mensen hiertegen te beschermen zijn er wettelijke normen vastgesteld. Die bepalen hoe hoog de mate van blootstelling mag zijn. Of er zijn vergunningen die vastleggen hoeveel bedrijven van een bepaalde stof mogen uitstoten.

Helaas schiet deze bestaande wet- en regelgeving regelmatig tekort in het beschermen van de gezondheid van mensen. De normen zijn niet toereikend, of worden onvoldoende nageleefd. Hierdoor worden mensen, vooral omwonenden en werknemers, blootgesteld aan te hoge concentraties van schadelijke stoffen.

Feiten:

• 17,8% van alle mensen met longkanker in Nederland krijgen dit door fijnstof. Dat zijn 2.550 patiënten.
• Mensen in Nederland krijgen te veel PFAS binnen. De hoeveelheid die mensen in Nederland via voedsel en drinkwater binnen kunnen krijgen is hoger dan de gezondheidskundige grenswaarde.
• Bij 125 bedrijven is de uitstoot van schadelijke stoffen in de periode tussen 2015 en 2023 juist gestegen, in plaats van afgenomen (bron: RTL Nieuws)

Wat doet KWF om blootstelling aan kankerverwekkende stoffen te beperken?

De beste manier om mensen te beschermen tegen kankerverwekkende stoffen is door wet- en regelgeving te verbeteren. Daarom richten de activiteiten van KWF zich vooral op beleidsbeïnvloeding.

We vragen de overheid om:

• Betere normen en handhaving van industriële uitstoot

Om de volksgezondheid (en het milieu) te beschermen tegen mogelijk schadelijke stoffen, heeft de Nederlandse Rijksoverheid het Vergunning-, Toezicht- en Handhavingsstelsel ingericht. Uit diverse rapporten (zoals Industrie & Omwonenden, Om de Leefomgeving en Gezondheid geborgd) blijkt echter dat dit VTH-stelsel onvoldoende functioneert.

De uitvoerende instanties van het VTH-stelsel, de Omgevingsdiensten, hebben nu te weinig mens- en slagkracht. Dat moet verstevigd worden, zodat de Omgevingsdiensten van bedrijven kunnen eisen dat zij minder ziekmakende stoffen uitstoten. Ook moeten de diensten meer capaciteit krijgen om toe te zien op naleving. Daar pleiten we dan ook voor bij de Rijksoverheid. Ook moet gezondheid veel meer centraal staan in de vergunningverlening, en moeten vergunningen sneller kunnen worden aangepast als blijkt dat bedrijven onder die vergunning stoffen mogen uitstoten waarvan inmiddels bekend is dat ze schadelijk zijn voor de gezondheid.

• Snelle uitfasering van PFAS

PFAS is verzamelterm voor duizenden chemische stoffen, waarvan in ieder geval een aantal bewezen kankerverwekkend zijn. PFAS zit overal in onze leefomgeving en iedere Nederlander komt ermee in contact.

Als KWF vinden we het heel belangrijk dat mensen beschermd worden tegen de schadelijke gevolgen van PFAS. Daarom zijn wij voorstander van een Europees PFAS-verbod. Maar omdat deze Europese restrictie pas op z’n vroegst in 2026 in werking treedt, pleiten we daarnaast ook voor versnelde maatregelen tegen PFAS in Nederland.

• Gezonde luchtkwaliteit met minder fijnstof

Luchtvervuiling door fijnstof veroorzaakt grote gezondheidsschade, en is na roken de tweede grootste oorzaak van longkanker. Driekwart van de Nederlanders vindt het dan ook belangrijk dat de luchtkwaliteit in Nederland verbetert.

Daarom vragen we de overheid om de verbeterde richtlijnen te volgen die de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in 2021 heeft opgesteld. Die richtlijnen zorgen voor een schonere lucht, zodat minder mensen ziek worden. Het is belangrijk om deze richtlijnen nu al in het Nederlandse beleid op te nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren. En niet te wachten tot Europese regels Nederland verplichten om actie te ondernemen.

• Onafhankelijke meetgegevens over de blootstelling aan stoffen

Om goed zicht te hebben op de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen, is het belangrijk dat er onafhankelijke biomonitoring wordt gedaan. Dat betekent dat stoffen worden gemeten in bijvoorbeeld bloed of urine. Ook de Gezondheidsraad adviseert dit. KWF ondersteunt dit advies.

Ook dringen we aan op onafhankelijk onderzoek door het RIVM naar de blootstelling van Schipholmedewerkers aan vliegtuiguitstoot. Er zijn grote zorgen dat zij een verhoogd risico op kanker lopen door de blootstelling aan stoffen als PAK’s en ultrafijnstof.