KWF Nieuws - Standpunten - Voor de pers

IKNL blikt terug op 3 jaar werken aan een vast aanspreekpunt voor mensen met of na kanker. In 5 projecten is onderzocht hoe deze ondersteuning onderdeel kan worden van de zorg buiten het ziekenhuis. KWF financierde samen met Stichting VIOZ de ontwikkeling, invoering en borging van deze aanpak.

Niet alleen de sterkte van een biologisch signaal, maar ook het ritme ervan kan bepalen welk type darmcel ontstaat. Dat ontdekten onderzoekers van het Hubrecht Instituut in Utrecht. Snelle schommelingen in de hoeveelheid van het eiwit Hes1 leidden tot andere darmcellen dan langzamere schommelingen. Deze bevindingen geven meer inzicht in hoe weefsels een gezonde balans tussen verschillende celtypen behouden en hoe verstoringen in de communicatie tussen cellen kunnen bijdragen aan aandoeningen zoals ontstekingen en kanker.

Het Radboudumc heeft een nieuwe operatietechniek ontwikkeld om de clitoris te herstellen na een operatie voor vulvakanker. De eerste ervaringen laten zien dat deze ingreep veilig is en technisch goed uitvoerbaar. In het door KWF gefinancierde REGAIN-onderzoek wordt onderzocht of de behandeling leidt tot beter seksueel functioneren en een betere kwaliteit van leven. Samen met patiënten ontwikkelen de onderzoekers ook een keuzehulp. De behandeling wordt stap voor stap ingevoerd in alle 9 gespecialiseerde ziekenhuizen in Nederland.

Mensen bij wie risicovolle darmpoliepen zijn weggehaald, kunnen 5 jaar wachten op hun eerste kijkonderzoek van de darm in plaats van 3 jaar. Dat blijkt uit 2 Europese studies waaraan Amsterdam UMC meewerkte onder leiding van prof. Evelien Dekker. De kans op darmkanker na het verwijderen van hoogrisico-poliepen blijkt klein. Een eerste kijkonderzoek na 5 jaar is daarbij net zo veilig als na 3 jaar. In Nederland zijn daardoor jaarlijks tienduizenden darmonderzoeken minder nodig. Dat betekent minder belasting voor patiënten, de zorg en het milieu. Het onderzoek is mede mogelijk gemaakt door donateurs van KWF.

Internationaal onderzoek onder leiding van het Radboudumc laat zien dat een combinatie van chemotherapie en bestraling een ingrijpende operatie kan voorkomen bij patiënten met endeldarmkanker. Hierdoor behielden bijna 8 op de 10 patiënten hun endeldarm. Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door (donateurs van) KWF.

Vijf onderzoekers van het UMCU ontvangen samen ruim 3,8 miljoen euro voor vernieuwend kankeronderzoek. De financiering is mogelijk dankzij Alpe d’HuZes. Met de financiering werken de onderzoekers aan nieuwe manieren om kanker gerichter te behandelen en ernstige gevolgen van behandelingen eerder te herkennen. De projecten richten zich onder meer op hersentumoren, alvleesklierkanker, eierstokkanker en stamceltransplantaties bij kinderen.

De SUBITO-studie laat zien dat hoge dosis chemotherapie geen voordeel heeft boven de huidige behandeling van vrouwen met hoog-risico borstkanker.

Extra chemotherapie geeft geen betere overleving bij patiënten met uitzaaiingen van dikkedarmkanker in het buikvlies. Dat blijkt uit de CAIRO6-studie. Nederlandse artsen waren al terughoudend met deze behandeling en die aanpak blijkt nu terecht. De chemotherapie zorgt wel voor extra belasting en bijwerkingen. Volgens onderzoeksleider Ignace De Hingh laat dit zien dat meer behandelen niet altijd beter is. De studie ondersteunt passende zorg: alleen behandelen als dat bewezen zinvol is voor de patiënt.

Dankzij een Young Investigator Grant van KWF en Alpe d'HuZes is dr. Stijn Keereweer (Erasmus MC) erin geslaagd om mondholtekanker zichtbaar te maken met een kleurstof. Daardoor kunnen chirurgen preciezer opereren en de tumor beter verwijderen.

Ongeveer 1 op de 3 patiënten met vergevorderde kanker heeft baat bij medicijnen die zijn ontwikkeld voor een andere kankersoort. Dat blijkt uit de resultaten van de DRUP-studie, medegefinancierd door KWF. Ruim 1.600 patiënten kregen een behandeling op basis van de DNA-afwijkingen in hun tumor, met bestaande medicijnen die zijn goedgekeurd voor andere kankersoorten. Bij 35% van de patiënten werd de tumor kleiner of bleef minstens 16 weken stabiel.

Psychosociale factoren zoals stress, eenzaamheid of persoonlijkheidskenmerken verhogen het risico op kanker niet. Dat blijkt uit een grote internationale studie van het UMCG, mogelijk gemaakt door (donateurs van) KWF. "De uitkomsten van het onderzoek laten zien dat niemand zich schuldig hoeft te voelen over een kankerdiagnose", zegt gezondheidspsycholoog Lonneke van Tuijl. "Wij laten zien dat kanker krijgen niet je eigen schuld is, en dat positief denken kanker niet voorkomt."

Door de inzet van een speciale app leven patiënten die geopereerd zijn aan alvleesklierkanker gemiddeld 2 tot 2,5 maand langer. Dat blijkt uit onderzoek in het UMC Utrecht, gefinancierd door KWF. De app ondersteunt een vaste aanpak waarmee artsen en verpleegkundigen patiënten in de eerste periode na de operatie intensief volgen. Bij signalen van complicaties geeft de app advies voor extra onderzoek of behandeling, zodat zorgteams sneller kunnen ingrijpen en ernstige problemen kunnen voorkomen. De app is kosteloos beschikbaar voor zorgverleners wereldwijd.

Mede dankzij onze donateurs hebben onderzoekers van het LUMC beter in kaart gekregen welke erfelijke fouten in het PALB2-gen het risico op borstkanker verhogen. Dit geeft vrouwen met zo’n erfelijke aanleg meer duidelijkheid en zekerheid over hun persoonlijke risico.

Dankzij onze donateurs ontdekten onderzoekers dat goedkope ontstekingsremmers (corticosteroïden) hormonale therapie bij borstkanker mogelijk langer laten werken. Binnenkort starten ze een studie met patiënten met uitgezaaide borstkanker.

Onderzoekers van het Antoni van Leeuwenhoek hebben ontdekt dat afweercellen die in clusters vastzitten aan kankercellen veel krachtiger zijn dan losse afweercellen in dezelfde tumor. Ze zijn tot wel 9 keer effectiever in het doden van kankercellen. Tot op heden dacht men dat deze clusters niet intact uit het tumorweefsel gehaald konden worden, maar de onderzoekers laten zien dat dat wel degelijk mogelijk is. Deze vondst opent de deur naar slimmere vormen van immuuntherapie, waarbij de krachtigste antikankercellen kunnen worden geselecteerd en ingezet.

Veel borstkankerpatiënten die behandeld zijn met een borstverwijdering en medicijnen kunnen veilig afzien van bestraling. Dat blijkt uit de internationale SUPREMO-studie, mede mogelijk gemaakt door (donateurs van) KWF. Het onderzoeksteam, geleid door Ian Kunkler van de Universiteit van Edinburgh en Nicola Russell van het Antoni van Leeuwenhoek, vergeleek twee groepen vrouwen met een middelmatig risico op terugkeer van de ziekte. De ene groep kreeg geen borstwandbestraling, de andere wel. Na tien jaar was geen verschil in overleving te zien: in beide groepen leefde ruim 81% van de vrouwen nog.

Met steun van KWF werkt dr. Esther Lips (Antoni van Leeuwenhoek) aan een test die helpt bepalen welke vrouwen met DCIS (een mogelijk voorstadium van borstkanker) echt behandeling nodig hebben. Het doel is om onnodige operaties te voorkomen, de juiste vrouwen op tijd te behandelen en de kwaliteit van leven te verbeteren.

Op 5 juni 2025 beklommen 5.000 deelnemers fietsend of (hard)lopend de Alpe d'Huez om geld in te zamelen voor kankeronderzoek. Samen haalden zij 19.386.566 euro op. Via het Alpe d'HuZes/KWF-fonds wordt dit bedrag besteed aan wetenschappelijk onderzoek dat bijdraagt aan een beter leven met en na kanker.

Onderzoekers van het Antoni van Leeuwenhoek en Oncode Institute hebben ontdekt dat niet zozeer de soorten bacteriën in je darmen het succes van immuuntherapie bepalen, maar de stoffen die ze maken. Sommige stoffen stimuleren het afweersysteem, andere remmen het juist. Dit inzicht kan artsen helpen beter te voorspellen wie baat heeft bij immuuntherapie en opent de deur naar nieuwe behandelingen. Zo gaan ze verkennen of patiënten beter reageren op immuuntherapie als ze bepaalde signaalstoffen of bacteriën krijgen.

Het UMCG onderzoekt of patiënten met bloedkanker eerder naar huis kunnen met een CardioWatch: een polsbandje dat onder andere temperatuur, bloeddruk, ademhalingsfrequentie, hartfrequentie, slaapritme en zuurstofsaturatie meet. Met deze gegevens hopen de onderzoekers te voorspellen wanneer een patiënt thuis risico loopt op bijwerkingen en naar het ziekenhuis moet komen. Het project (16760) wordt gefinancierd met PPS-toeslag die Health~Holland, Topsector Life Sciences & Health, toekent aan KWF ter stimulering van publiek-private samenwerkingen.

Onderzoekers van het Radboudumc hebben AI ontwikkeld die het aantal vals-positieve uitslagen van longkankerscreening met veertig procent vermindert. Vals-positieve uitslagen leiden tot onnodige vervolgscans, extra kosten en angst bij patiënten. KWF steunt de ontwikkeling van deze techniek in projecten 9037 en 14113.

De eChemocoach, een digitaal hulpmiddel dat oncologiepatiënten ondersteunt bij chemotherapie, heeft goedkeuring gekregen van de Medisch Ethische Toetsingscommissie (METC) om klinisch getest te worden in de praktijk. Hiermee komt betere begeleiding voor borstkankerpatiënten met chemotherapie een stuk dichterbij. KWF steunt de implementatie van deze slimme meettechnologie met bijna 1 miljoen euro (project 15741).

Vrouwen met een erfelijke fout in de genen BRCA1 of BRCA2 hebben een sterk verhoogd risico op eierstokkanker. Daarom krijgen zij het advies om hun eileiders en eierstokken preventief te laten verwijderen. Deze ingreep verlaagt het risico op eierstokkanker met 80-96%, maar veroorzaakt ook een vroegtijdige overgang, met alle nadelige gevolgen van dien. In het Radboudumc onderzoekt dr. Joanne de Hullu of het veilig is om eerst alleen de eileiders (de vermoedelijke oorsprong van eierstokkanker) te verwijderen en de eierstokken pas later. Eerder onderzoek van haar liet al zien dat dit de kwaliteit van leven verbetert, vooral wat betreft overgangsklachten en seksueel functioneren. In de grote internationale TUBA WISP II-studie brengt De Hullu de risico’s verder in kaart en onderzoekt ze hoe vaak eierstokkanker voorkomt bij vrouwen die voor deze nieuwe aanpak kiezen. Ze hoopt aan te tonen dat het risico op eierstokkanker niet toeneemt, maar dat patiënten wel een betere kwaliteit van leven ervaren. Ze vertelt over haar onderzoek in Radboud Report Oncologie.

Een eenvoudige bloedtest kan helpen om vrouwen met uitgezaaide, hormoongevoelige borstkanker op het juiste moment tumorgroeiremmers voor te schrijven. Deze bevindingen zijn een nieuwe stap voorwaarts in de gepersonaliseerde behandeling van vrouwen met uitgezaaide borstkanker. De resultaten komen voort uit de SONIA-studie en KWF-project 12039.