KWF en GGD GHOR Nederland versterken lokale preventie waar gezondheidsverschillen het grootst zijn
KWF Kankerbestrijding en GGD GHOR Nederland slaan de handen ineen om kanker op lokaal niveau terug te dringen. Met een investering van €9 miljoen van KWF starten GGD’en lokale projecten om in wijken met grote gezondheidsachterstanden mensen te ondersteunen bij het stoppen met roken en om de HPV-vaccinatiegraad te verhogen. Met deze samenwerking wordt preventie ingezet op een lokaal niveau waar de grootste gezondheidswinst is te behalen. Dit draagt bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen en het verlagen van kankerincidentie.
Landelijk is naar schatting 1 op de 3 gevallen van kanker te voorkomen. De gezondheidsverschillen in Nederland tussen regio's nemen toe. In specifieke regio's is het risico op kanker hoger dan gemiddeld, blijkt uit de Nederlandse Kankeratlas van IKNL. Dit vraagt om wijkgerichte, lokale aanpakken die aansluiten bij de leefwereld en context van de doelgroep. Daarom starten KWF en GGD GHOR Nederland met Kanker Lokaal op de Kaart 2 (KLOK2). GGD'en, die met hun lokale expertise en ervaring het meest effectief zijn, gaan in dit programma gerichte preventieprojecten uitvoeren. Het programma bouwt voort op eerdere ervaringen om huid- en longkanker te verminderen met een gerichte lokale aanpak.
Focus op longkanker en baarmoederhalskanker
Dorine Manson, directeur KWF: "De afgelopen jaren hebben we met de GGD'en een sterke basis gelegd voor lokale kankerpreventie. In tientallen gemeenten hebben we mensen geholpen om te stoppen met roken en gewerkt aan betere zonbescherming voor inwoners. Met deze investering bouwen we daarop voort en schalen we de aanpak op in regio's waar volgens de Kankeratlas de grootste gezondheidswinst te behalen is. Zo willen we bijdragen aan het terugdringen van longkanker en baarmoederhalskanker. Waar je woont, mag niet bepalen hoe groot je kans op kanker is. Daarom zetten we ons met KLOK 2 in om gezondheidsverschillen terug te dringen."
Binnen KLOK2 zetten GGD'en zich in voor betere toeleiding en toegang tot hulp bij het stoppen met roken en/of een hogere HPV-vaccinatiegraad. Dit zijn beide thema's waar de gezondheidsverschillen groot zijn en een lokale aanpak nodig is. Roken is 1 van de belangrijkste vermijdbare oorzaken van kanker. Hoewel het aantal rokers in Nederland de afgelopen jaren is afgenomen, geldt dit niet voor alle bevolkingsgroepen. Mensen in een minder gunstige sociaaleconomische positie roken vaker en ervaren extra drempels om te stoppen. Ook op het gebied van HPV-vaccinatie is met gerichte preventie veel gezondheidswinst te behalen. In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 891 mensen baarmoederhalskanker. De kans op baarmoederhalskanker is na de vaccinatie tot ongeveer 90% kleiner, maar de vaccinatiegraad bij specifieke doelgroepen blijft zorgwekkend laag.
Ton Coenen, directeur GGD GHOR Nederland: “GGD’en hebben dagelijks contact met gemeenten, scholen, zorg- en welzijnspartners en inwoners. Daardoor weten we waar drempels zitten en wat nodig is om preventie echt dichtbij mensen te brengen. Met KLOK2 kunnen GGD’en hun regionale kennis en uitvoeringskracht gericht inzetten: samen met betrokkenen ontwikkelen we een aanpak die past bij de wijk en de mensen die daar wonen.”
Vervolg op succesvolle samenwerking
KLOK2 is het vervolg op een eerdere succesvolle samenwerking tussen KWF en meerdere GGD'en. Sinds 2024 voeren 12 GGD'en met steun van KWF lokale projecten uit om huid- en longkanker te voorkomen. Inmiddels zijn in meer dan 50 gemeenten met een verhoogd risico op huidkanker zonbeschermingsvoorzieningen geplaatst op onder meer scholen, stranden en speeltuinen. Ook is zonnebrandcrème beschikbaar gesteld via voedselbanken. Daarnaast is de ondersteuning voor mensen die willen stoppen met roken uitgebreid, met extra begeleiding en coaching in kwetsbare wijken.
Dorine Manson (directeur KWF) en Ton Coenen (directeur GGD GHOR Nederland) ondertekenden de samenwerkingsovereenkomst. De komende maanden doen GGD’en voorstellen voor lokale projecten die begin 2027 van start gaan.