Voorbereiding van een nieuwe immuuntherapie voor CLL: van labresultaten naar toepassing bij de patiënt

Chronische lymfatische leukemie (CLL) is de meest voorkomende vorm van leukemie bij volwassenen in de westerse wereld. De afgelopen jaren zijn er nieuwe medicijnen ontwikkeld, maar deze genezen CLL niet. Uiteindelijk worden patiënten ongevoelig voor de behandeling, met een slechte overleving tot gevolg. Immunotherapie, waarbij het eigen afweersysteem wordt ingezet om kanker te bestrijden, is veelbelovend. Maar bij CLL werken nieuwe vormen van immunotherapie zoals CAR-T-cellen of bispecifieke antistoffen helaas zwaar onvoldoende. Dat komt doordat de T-cellen van CLL-patiënten ernstig verstoord zijn en hun functie verliezen.

Onderzoeksrichting/voorgestelde oplossing

Onze ontdekking dat T-cellen via een alternatieve route geactiveerd kunnen worden, zelfs binnen de immuunonderdrukkende omgeving van CLL, vormde de basis van ons eerdere KWF-onderzoek. Hierin hebben we deze bevinding kunnen omzetten in de ontwikkeling van een nieuwe vorm van immuuntherapie: een zogenoemde trispecifieke T-celengager. Dit antilichaam bindt tegelijkertijd aan twee verschillende structuren op de T-cel én aan een kenmerk van de CLL-cel. Daardoor wordt de verstoorde T-cel alsnog in staat gesteld om de kankercel aan te vallen. In het laboratorium leidde dit tot krachtige afbraak van CLL-cellen, herstel van T-celfunctie en minder uitputting van het afweersysteem, zelfs onder de remmende omstandigheden die typisch zijn voor CLL.In dit vervolgproject willen we deze veelbelovende therapie verder ontwikkelen richting toepassing in patiënten. We gaan na hoe we de octrooipositie kunnen versterken, wat de meest geschikte toedieningsvorm is en hoe we een duidelijke route naar marktintroductie kunnen uitstippelen.

Relevantie

Als deze immuuntherapie werkt zoals verwacht, kan dit een geheel nieuwe behandeling worden voor zowel CLL-patiënten, als ook patiënten met andere vormen van kanker (zoals solide tumoren) waarbij het afweersysteem, en met name de T-cellen, verstoord functioneren. Bovendien kan deze aanpak mogelijk worden ingezet in een vroeger stadium van de ziekte, bijvoorbeeld in combinatie met bestaande doelgerichte medicijnen, om zo een langduriger remissie of zelfs genezing te bereiken.

Onderzoeksvragen

• Hoe kunnen we de octrooipositie versterken?
• Wat is de optimale formulering en toedieningsvorm (bijvoorbeeld infuus of onderhuids)?
• Wat is de beste strategie om deze therapie op de markt te brengen?

Onderzoeksopzet

Het project bestaat uit 3 werkpakketten die parallel worden uitgevoerd:

• Werkpakket 1 onderzoekt de octrooistrategie
• Werkpakket 2 ontwikkelt de optimale toedieningsvorm
• Werkpakket 3 bouwt aan een strategie voor marktintroductie en financiering

Verwachte uitkomsten

Aan het eind van dit project verwachten we dat de therapie technisch en commercieel goed voorbereid is op verdere ontwikkeling richting klinische studies.

Benodigde stappen voor implementatie

Na succesvolle laboratoriumresultaten volgen klinische studies om veiligheid en effectiviteit bij mensen te onderzoeken. Bij positieve resultaten kan, in samenwerking met een farmaceutisch bedrijf, registratie en marktintroductie plaatsvinden. Binnen 5 tot 8 jaar kan de therapie dan beschikbaar komen voor CLL-patiënten die niet meer reageren op bestaande behandelingen.