Volgen van het ziektebeloop bij patiënten met keelholtekanker door HPV sequencing van bloedplasma

Tumoren in de keelholte worden veelal (>70%) veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Patiënten met HPV-positieve keelholtekanker worden vaak behandeld met locoregionale radiotherapie of chemoradiotherapie: gelijktijdige cisplatine chemotherapie met bestraling. Ongeveer 3-4 maanden na de behandeling wordt ter controle een MRI of PET-CT gemaakt (beeldvormende methoden). Regelmatig is er dan nog een afwijking te zien, en ontstaat de vraag of dit nu levende tumor is of littekenweefsel. Omdat vervolgbehandeling met chirurgie een optie is, volgt een uitgebreide diagnostische procedure met onderzoek onder narcose, maar juiste diagnose is lastig omdat het weefsel is veranderd door de bestraling. Wordt gekozen voor chirurgische vervolgbehandeling dan blijkt die achteraf soms onnodig.

Daarna, of als er geen afwijking wordt gezien op MRI of PET-CT, komt de patiënt iedere 6-8 weken terug voor een bezoek aan de polikliniek om te bekijken hoe het gaat want in 10-15% van de patiënten ontstaat een recidief: de tumor komt terug. Men kan echter niet meer doen dan afwachten tot de patiënt klachten krijgt, of dat er bij onderzoek van de keel of de hals iets verandert. Dan start opnieuw uitgebreid diagnostisch onderzoek met beeldvorming, onderzoek onder narcose etc. Bij vroege opsporing is een recidief nog goed te behandelen, maar vaak wordt een recidief te laat ontdekt. Deze zorg na de behandeling zou enorm verbeterd kunnen worden.

Onderzoeksrichting/voorgestelde oplossing

Wanneer een tumor aanwezig, kunnen we het DNA van de tumor aantonen in het bloed. Wij hebben een sequencing test ontwikkeld waarbij we bij patiënten met een HPV-positieve tumor het HPV-DNA kunnen aantonen in het bloed. Bij gezonde controles zien we dat niet. Tevens kunnen we heel goed nagaan of er bij residuele ziekte (zichtbaar op de MRI of PET-CT) sprake is van vitale tumor of niet. Ook hebben we laten zien dat we heel nauwkeurig een recidief kunnen voorspellen en veel vroeger dan voorheen. Deze bloedtest zou de nazorg enorm kunnen verbeteren.

Relevantie

De onzekerheden in het diagnostisch proces van residuele ziekte en recidief veroorzaken vertragingen, onnodige diagnostische trajecten, onnodige behandelingen, en onnodige ongerustheid bij patiënten.

Onderzoeksvragen

• Kunnen we met deze HPV-DNA bloedtest wel optimaal en veel eerder recidief aantonen?
• Kunnen we met deze test de diagnose van residuele ziekte verbeteren?
• Er zijn nu twee testen in gebruik: is HPV-DNA sequencing de betere?

Onderzoeksopzet

Van 480 patiënten met HPV-positieve keelholtekanker wordt bij ieder bezoek aan de polikliniek (11x) bloed verzameld, en onderzocht op aanwezigheid van HPV-DNA. De data worden gekoppeld aan het klinische beloop van de ziekte. Tevens worden de twee testen vergeleken. De andere test (digital droplet PCR) wordt onderzocht in project KWF-15331, en we gaan dit gezamenlijk doen. Teven gaan we na of deze nieuwe nazorg kosteneffectief is: dat zou implementatie heel makkelijk maken.

Verwachte uitkomsten

Enorme verbetering van de nazorg, waarbij HPV-DNA sequencing er als superieure test uitkomt.

Benodigde stappen voor implementatie

Publiceren van de data is de essentiële eerste stap. Tevens moet de test uitgerold worden over Nederland. Bij voorkeur gaat een bedrijf een CE-goedgekeurde test-kit op de markt brengen.