Sparen van de endeldarm door radiotherapie aangevuld met een extra behandeling voor beperkte endeldarm tumoren: de STARTREC-3 studie

De standaard behandeling voor patiënten met endeldarmkanker is een operatie waarbij de endeldarm met de omliggende lymfeklieren volledig wordt verwijderd. Veel patiënten krijgen na een dergelijke operatie een tijdelijk of blijvend stoma en ook ervaren veel patiënten klachten van frequente ontlasting, plasproblemen en seksuele functiestoornissen. Al enige jaren worden in verschillende ziekenhuizen in Nederland getracht met bestraling, eventueel in combinatie met chemotherapie, de endeldarm tumor te behandelen om een operatie te voorkomen. Deze zogenaamde orgaansparende behandeling van de endeldarm wordt momenteel onderzocht in de STARTREC fase III-studie. In deze studie wordt onderzocht of met een korte bestraling of bestraling met chemotherapie even goede resultaten kunnen worden bereikt. In een recente analyse van de eerste 80 patiënten die een orgaansparende behandeling hebben ondergaan, bleek dat bij 60% van de patiënten die ook daadwerkelijk lukt. Welke behandeling uiteindelijk meer succes oplevert of gepaard gaat met minder klachten zal pas in 2026 bekend zijn vanwege de duur van de studie. In afwachting op deze uitkomsten willen we in deze nieuwe studie onderzoeken of we het percentage orgaansparen verder kunnen verhogen.

Onderzoeksrichting/voorgestelde oplossing

Er wordt onderzocht of met extra bestralingen op de tumor of met aanvullende chemotherapie het aantal orgaansparende behandelingen kan worden verhoogd.

Relevantie

We hopen met deze studie de kans op een orgaansparende behandeling te vergroten voor patiënten met endeldarmkanker en hiermee de kwaliteit van leven te verhogen. Aangezien veel patiënten met endeldarmkanker een stoma en blijvende klachten na een grote operatie willen voorkomen is er heel veel behoefte bij patiënten aan studies zoals deze.

Onderzoeksvragen

Bij patiënten met vroeg-stadium tumoren (cT1-3abN0) in 80% een succesvolle orgaansparende behandeling kunnen bereiken, in plaats van de 60%. Daarnaast willen we in een groep patiënten met intermediair-stadium endeldarmkanker (cT1-3abN1) onderzoeken of we met dezelfde behandeling in 60% van de patiënten orgaansparende behandeling kunnen verkrijgen, in plaats van 30%.

Onderzoeksopzet

Patiënten krijgen 1 week bestraling met 5x5Gy, waarna ze een aanvullende behandeling krijgen:  

1. Extra 3 inwendige bestralingen met een bestraling via de anus
2. Extra 3-5 uitwendige bestralingen met een MRI-bestralingsapparaat
3. Extra 3 kuren chemotherapie

De bestralingsapparaten voor zowel de inwendige als uitwendige bestraling is maar in een beperkt aantal ziekenhuizen beschikbaar. Omdat we op voorhand niet weten welke behandelingen het best is of welke behandeling het meeste bijwerkingen heeft, zal het afhankelijk zijn van het ziekenhuis welke behandeling worden gegeven. 

Verwachte uitkomsten

De verwachting is dat het percentage van 60% door een extra behandeling op de tumor kan worden verhoogd in alle armen van deze studie. Als dat niet blijkt te lukken wordt een arm vroegtijdig gesloten voor inclusie. 

Omschrijving stappen nodig om resultaat te implementeren

Als blijkt dat een studiearm inderdaad in ongeveer 80% van de patiënten de endeldarm kan worden gespaard, zal dit waarschijnlijk een standaard behandeling worden en opgenomen in de richtlijnen. Patiënten kunnen dan kiezen voor de standaard operatie of een orgaansparende behandeling met een grote kans op succes.