HYBRID PSMA: radiogeleide in combinatie met fluorescentiegeleide chirurgie bij prostaatkanker

Health~Holland
afgerond

Onderzoekssamenvatting

Een van de standaardbehandelingen bij prostaatkanker is (robotgeassisteerde) prostaatverwijdering. Helaas blijft na deze ingreep soms toch nog een deel van de tumor achter of is een uitgebreide lymfeklierverwijdering nodig. Het doel van het onderzoek HYBRID PSMA is het verbeteren van de precisie van de operatie door een combinatie van twee nieuwe technieken: radiogeleide chirurgie en fluorescentiegeleide chirurgie.

Bij radiogeleide chirurgie wordt een radioactieve zoekstof (tracer) ingespoten die zich hecht aan kankerweefsel. Met een stralingsdetector (gammaprobe) is in beeld te brengen of de tumor volledig is verwijderd en of er lymfeklieruitzaaiingen zijn. Bij fluorescentiegeleide chirurgie krijgen kankercellen een kleurtje met een fluorescente stof. Zo is beter te zien wat verwijderd moet worden.  

De onderzoekers maken gebruik van de flexibele gammaprobe DROP-IN waarmee ze nauwkeurig kunnen navigeren. Om radiogeleide en fluorescentiegeleide chirurgie tegelijkertijd toe te passen, is een nieuwe tracer ontwikkeld waaraan een fluorescente én radioactieve stof gekoppeld zijn.

Nieuws en resultaten

Juli 2026

Onderzoekers testten bij 21 mannen met prostaatkanker een nieuwe manier om tijdens een robotgeassisteerde operatie 3D-beelden te maken van radioactief gemarkeerde plekken. De techniek, RoboSPECT, zet metingen van de DROP-IN-gammaprobe om in beelden die ook laten zien hoe diep een plek ligt.

Bij 10 mannen die een operatie aan de schildwachtklieren kregen, liet RoboSPECT alle 26 gevonden klieren zien. Met fluorescentie was 73% van die klieren tijdens de operatie zichtbaar. Bij 11 mannen die werden geopereerd voor teruggekeerde prostaatkanker, liet RoboSPECT alle plekken zien die vooraf op de PSMA PET/CT-scan te zien waren. Vergeleken met het weefselonderzoek herkende RoboSPECT 78% van de plekken met kanker.

De resultaten laten zien dat RoboSPECT tijdens operaties uitvoerbaar is en chirurgen extra informatie kan geven over de plek en diepte van kankerweefsel. De studie bewijst nog niet dat de techniek de operatie of de uitkomst voor patiënten verbetert. De onderzoekers testten vooral de 3D-beeldvorming; ze onderzochten niet rechtstreeks of de nieuwe combinatie van een radioactieve en fluorescente stof de operatie nauwkeuriger maakt.

Augustus 2025

In een overzichtsartikel bespreken de onderzoekers hoe hybride tracers kunnen worden ingezet bij robotchirurgie voor prostaat-, blaas- en nierkanker. Met deze tracers kunnen artsen verschillende beeldvormingstechnieken combineren om kanker voor en tijdens een operatie op te sporen.

De onderzoekers concluderen dat hybride tracers bij prostaatkanker hun belofte al beginnen waar te maken. Bij blaas- en nierkanker is de ontwikkeling nog minder ver.