[18F]Tetrafluorobuorate (TFB) PET/CT voor detectie van schildklierkanker

Alpe d'HuZes
lopend

Onderzoekssamenvatting

Bij sommige mensen met schildklierkanker wijzen bloedwaarden erop dat de ziekte nog aanwezig is of is teruggekomen. Toch laten scans niet altijd zien waar de kanker zit. Onderzoekers testen daarom een nieuwe scan: TFB PET/CT. Die scan kan mogelijk schildklierkanker en uitzaaiingen gevoeliger opsporen. Ook onderzoeken ze of de scan kan voorspellen welke kankerplekken radioactief jodium opnemen.

Doel van het onderzoek

De onderzoekers willen TFB PET/CT in Nederland introduceren en stap voor stap testen. Ze zoeken antwoord op 2 vragen:

  • Kan de scan schildklierkanker en uitzaaiingen in de lymfeklieren betrouwbaar in beeld brengen vóór een operatie?
  • Kan de scan voorspellen welke achtergebleven of teruggekeerde kankerplekken radioactief jodium opnemen?

Als de scan goed werkt, kan hij artsen mogelijk helpen om behandelingen beter af te stemmen op de patiënt.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Radioactief jodium wordt opgenomen door schildkliercellen en schildklierkankercellen. Daarom kunnen scans met radioactief jodium helpen om schildklierweefsel en schildklierkanker op te sporen. Toch zijn de huidige scans niet altijd gevoelig genoeg.

Soms is na een operatie en behandeling niet duidelijk waar de kanker zit. Patiënten krijgen dan soms een behandeling met een hoge dosis radioactief jodium, gevolgd door een scan. Bij ongeveer de helft van de patiënten is daarop geen opname van jodium in de kanker te zien. Zij zijn dan wel blootgesteld aan een hoge dosis straling en mogelijke bijwerkingen.

TFB wordt, net als radioactief jodium, opgenomen door schildkliercellen en schildklierkankercellen. TFB kan met een PET/CT-scanner worden gemeten. Die kan radioactieve stoffen gevoeliger en preciezer in beeld brengen dan de gammacamera die bij de gebruikelijke jodiumscan wordt gebruikt. De TFB PET/CT-scan kan op dezelfde dag worden gemaakt als de radioactieve stof wordt toegediend. Bij jodiumscans is dat meestal 1 dag tot 1 week later. De stralingsdosis is lager dan bij een behandeling met een hoge dosis radioactief jodium.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

Het onderzoek bestaat uit 2 werkpakketten.

In het eerste werkpakket maken de onderzoekers TFB beschikbaar in Nederland. De radionuclidenapotheek van Amsterdam UMC, locatie VUmc, maakt de radioactieve stof volgens strenge kwaliteitsregels. Deze apotheek heeft veel ervaring met de productie van nieuwe PET-stoffen.

Het tweede werkpakket bestaat uit 2 studies:

  • Studie naar uitzaaiingen vóór een operatie: 10 patiënten met bewezen uitzaaiingen in de lymfeklieren in de hals krijgen een scan. De scan duurt 90 minuten en begint direct na de toediening van TFB. Zo bepalen de onderzoekers op welk moment de uitzaaiingen het best zichtbaar zijn. Ook vergelijken zij de scan met het weefsel dat de chirurg verwijdert en dat de patholoog onderzoekt. Daarna krijgen nog eens 10 patiënten een scan op het tijdstip dat bij de eerste 10 patiënten optimaal bleek. Bij de groep van 20 patiënten onderzoeken de onderzoekers hoeveel uitzaaiingen de scan goed vindt en hoeveel de scan mist.
  • Studie naar achtergebleven of teruggekeerde kanker: patiënten krijgen een TFB PET/CT-scan vlak vóór een geplande behandeling met radioactief jodium. Na de behandeling krijgen zij de gebruikelijke scan. De onderzoekers vergelijken welke kankerplekken op beide scans te zien zijn. Zo onderzoeken zij of TFB PET/CT kan voorspellen welke plekken radioactief jodium opnemen.

Wat levert dit onderzoek op?

Het onderzoek moet duidelijk maken hoe goed TFB PET/CT schildklierkanker en uitzaaiingen kan opsporen en of de scan voorspelt welke kankerplekken radioactief jodium opnemen. De onderzoekers verwachten dat de nieuwe scan kanker betrouwbaarder in beeld kan brengen.

Als de resultaten goed zijn, willen de onderzoekers grotere studies starten. Daarin willen zij ook onderzoeken hoe de scan kan helpen bij het bepalen van het stadium van schildklierkanker bij een nieuwe diagnose en bij patiënten bij wie de ziekte mogelijk is teruggekomen.

Uiteindelijk willen de onderzoekers TFB PET/CT in heel Nederland beschikbaar maken. Daarvoor willen zij samenwerken met Schildklier Organisatie Nederland en de Dutch Thyroid Cancer Group. Als grotere studies de meerwaarde van de scan bevestigen, kan deze mogelijk een plek krijgen in Nederlandse en internationale richtlijnen.

Nieuws en resultaten

Januari 2026

Schildklierafwijkingen die toevallig oplichten op een FDG-PET/CT-scan zijn minder vaak kwaadaardig dan richtlijnen nu zeggen. Dat blijkt uit een Nederlandse studie met gegevens van ruim 64.000 patiënten. In deze studie had 19,4% van deze afwijkingen te maken met kanker. In richtlijnen wordt nu nog uitgegaan van 31 tot 33%.

De studie laat ook zien dat zulke toevallige vondsten steeds vaker worden gezien. Toch verloopt het vervolgonderzoek niet altijd efficiënt. Een deel van de patiënten met een verdachte of onduidelijke uitslag van een punctie werd uiteindelijk niet geopereerd.

Volgens de onderzoekers is daarom niet bij elke oplichtende schildklierafwijking meteen hetzelfde uitgebreide vervolgonderzoek nodig. Zij pleiten voor betere keuzes: bij welke patiënten is een punctie echt zinvol en bij welke niet?