Nieuwe focus bij onderzoek naar huidkanker
Dankzij betere behandelingen ontstaat er ruimte voor verbeteren van nazorg
Ze heeft haar werk door de jaren heen enorm zien veranderen. Ten goede gelukkig, dat wel. Want aan het Erasmus MC behandelt internist-oncoloog Astrid van der Veldt patiënten met huidkanker en daarbij heeft ze steeds meer opties.
“Wat er nu allemaal mogelijk is, dat hadden we 15 jaar geleden niet durven dromen”, vertelt ze enthousiast. “Dankzij immunotherapie en doelgerichte behandelingen zijn de vooruitzichten voor patiënten met uitgezaaid melanoom sterk verbeterd. Vroeger leefde de helft van de patiënten hooguit een jaar. Nu blijft de helft van de patiënten langdurig in leven. En is voor een deel van hen zelfs genezing mogelijk. Dat is uniek.”
Van overleven naar kwaliteit van leven
De vooruitgang is te danken aan wetenschappelijk onderzoek. Mede dankzij KWF-donateurs lopen er vele onderzoeken naar hoe we immunotherapie en doelgerichte medicatie verder kunnen verbeteren.
Maar met dat goede nieuws komt ook een nieuwe uitdaging in beeld: “Er is nu een groeiende groep van overlevers ontstaan: mensen die lang doorleven, maar wel met de gevolgen van de ziekte en de behandeling. En daar is de zorg nog niet volledig op ingericht. Want we zijn door die vooruitgang eigenlijk een beetje overvallen”, legt Astrid uit.
Betere nazorg is een uitdaging die ze graag oppakt, hoewel het van origine niet per se bekend terrein voor haar is. “Als internist-oncoloog houd ik me vooral bezig met behandelen van kanker. Met die ambitie ben ik ook aan dit vak begonnen. Maar in mijn dagelijkse praktijk zie ik dat patiënten steeds vaker met andere vragen komen. Hoe ze hun leven opnieuw moeten vormgeven. Terugkeer naar werk, relaties, toekomstplannen, het juiste moment om met de nacontroles te stoppen… Er komen heel veel vragen op tafel, maar de antwoorden zijn er nog niet altijd.”
Door de behoeften van haar patiënten te onderzoeken, hoopt Astrid nu niet zozeer de overleving te verbeteren, maar juist de kwaliteit van leven. “We onderzoeken samen met patiënten en zorgverleners hoe we de nazorg beter vorm kunnen geven. Of we eerder kunnen stoppen met immunotherapie als de behandeling goed is aangeslagen. En voor wie we veilig kunnen stoppen met nacontroles.”
Wie heeft welke ondersteuning nodig?
De eerste inzichten laten zien dat de ervaringen rondom nacontroles sterk verschillen. “Er zijn patiënten die het fijn vinden om de controles na jaren te stoppen, want een ziekenhuisbezoek is toch belastend. Maar er zijn ook patiënten die zich daar niet comfortabel bij voelen. Angst voor terugkeer van de ziekte is daarin ook een belangrijke component. We willen beter leren herkennen wie ondersteuning nodig heeft, zodat we die op tijd kunnen bieden. Denk daarbij aan begeleiding bij angstklachten of hulp bij re-integratie. Ook wordt gekeken naar hoe huisartsen een grotere rol in de nazorg kunnen spelen.”
Daarnaast zijn er huidkankerspecifieke issues die ze in kaart brengt met haar onderzoek. Zoals de gevolgen van uitzaaiingen naar de hersenen. Of pigmentverlies, een bijwerking van de immunotherapie. “Dat brengt weer risico met verbranding op zich mee, dus deze patiënten zullen zich extra goed moeten insmeren.”
Preventie blijft belangrijk
Daarmee maakt Astrid een bruggetje dat wat haar betreft niet vaak genoeg gemaakt kan worden: voorkomen is beter dan genezen. En dat doe je door je in te smeren met zonnebrandcrème. “Vroeger was het niet bekend hoe belangrijk het was om de huid goed tegen de zon te beschermen. Dan denk je misschien aan jezelf niet insmeren op vakantie, maar het kan ook gaan om mensen die beroepsmatig veel in de buitenlucht werken. We zitten hier nu eenmaal in regio met veel patiënten uit de kustprovincies en meer blootstelling aan de zon.”
Wat daarbij niet helpt is dat, zo vermoedt Astrid, huidkanker een onderschat probleem is. “Juist omdat we veel vormen van huidkanker goed kunnen behandelen. Voor veel mensen is weg laten halen van een klein plekje bij de dermatoloog al voldoende. Maar toch, als het uitzaait, dan is huidkanker echt een heel ernstig ziektebeeld. Dat geldt voor zowel melanoom als plaveiselcelcarcinoom. En als ik om me heen kijk, bijvoorbeeld op een zonnige zomerdag bij het pierenbadje in het park dan blijf ik me nog steeds verbazen over hoe weinig kinderen ingesmeerd worden of UV-werende kleding aan hebben."
