PFAS en je gezondheid

Wat is PFAS?

PFAS is een verzamelnaam voor een groep chemische stoffen die door de mens gemaakt worden. Deze stoffen kunnen water, vet en vuil afstoten. En ze breken niet of nauwelijks af. Niet in de natuur en niet in ons lichaam.

Doordat ze water en vet afstoten, worden PFAS in veel producten gebruikt. Bijvoorbeeld in:

  • make-up (cosmetica)
  • regenkleding
  • pannen met een anti-aanbaklaag
  • verpakkingen van voedsel
  • blusschuim
  • impregneermiddelen, bijvoorbeeld schoenenspray
  • zonnepanelen
  • sommige bestrijdingsmiddelen (pesticiden)

PFAS worden ook veel gebruikt in industriële processen. Hierbij kunnen PFAS vrijkomen in water, lucht of de bodem. 

Door productie, gebruik en lozingen van PFAS door bedrijven zijn overal sporen van PFAS te vinden. Omdat het niet of nauwelijks afbreekt, zorgt elke lozing van PFAS voor steeds een beetje extra vervuiling van onze leefomgeving. En voor een verhoogde blootstelling aan mensen.

Hoe komt PFAS in ons lichaam?

PFAS kan op verschillende manieren in je lichaam terechtkomen:

  • lozingen door bedrijven zorgen ervoor dat onze leefomgeving is vervuild: er zit PFAS in de grond en in het oppervlaktewater. Hierdoor zit het ook in ons voedsel en drinkwater
  • door het gebruik van PFAS in producten die we gebruiken, zoals make-up en regenkleding

Wat doet PFAS in mijn lichaam?

Sommige soorten PFAS hebben een negatief effect op onze gezondheid. Het International Agency for Research on Cancer (IARC) meldt dat PFOA kankerverwekkend is en PFOS mogelijk kankerverwekkend is. Onderzoek wijst op een verband tussen blootstelling aan deze stoffen en een verhoogde kans op nier- en zaadbalkanker. 

Naast kanker kan blootstelling aan PFAS ook zorgen voor andere schade aan onze gezondheid: blootstelling aan PFAS kan een negatief effect hebben op het immuunsysteem, de leverfunctie en de effectiviteit van vaccins. Uit onderzoek blijkt dat hogere en langere blootstelling zorgt voor meer risico’s voor onze gezondheid.

Hoeveel Nederlanders hebben PFAS in hun bloed?

Recent onderzoek van het RIVM laat zien dat bijna alle Nederlanders 4 soorten PFAS in hun bloed hebben. Onder andere PFOA en PFOS. Bij 71% van de onderzochte mensen is de hoeveelheid PFAS in hun bloed hoger dan de gezondheidskundige grenswaarde. Deze waarde is de maximale hoeveelheid PFAS die iemand binnen kan krijgen of waaraan hij kan worden blootgesteld zonder negatieve gevolgen voor de gezondheid. Dat betekent dat bij langdurige blootstelling deze mensen mogelijk schade aan hun gezondheid oplopen. Wat dit voor een individu betekent, is met dit onderzoek niet te zeggen. 

Er is ook goed nieuws. Het aantal mensen in Nederland dat meer PFAS in hun bloed heeft dan de gestelde grens, is gedaald. Waarschijnlijk komt dit omdat sommige PFAS-soorten nu verboden zijn.

Kan ik zorgen dat ik minder PFAS binnenkrijg?

Helaas kan je PFAS nooit helemaal vermijden. Door lozingen van de industrie en doordat PFAS in alledaagse producten zit, is het inmiddels overal in onze leefomgeving aanwezig. Voor sommige producten zijn er wel PFAS-vrije alternatieven. Zoals make-up, pannen en regenkleding. Koop je deze alternatieven? Dan stimuleer je de productie van schonere en gezondere producten.

Je kan ook proberen gevarieerd te eten. Sommige voedselproducten bevatten meer PFAS dan andere.

Wat kunnen we nog meer doen?

Om het probleem van PFAS effectief op te lossen, moeten we het bij de bron aanpakken. Door de productie en verkoop van PFAS, of producten met PFAS te verbieden, zorgen we dat er niet nog meer PFAS bijkomt.

Onderzoek van het RIVM laat zien dat Nederlanders minder PFOA en PFOS binnenkrijgen. Waarschijnlijk door het verbod op deze PFAS-stoffen. Dit laat zien dat maatregelen tegen PFAS werken.

Ook andere voorbeelden uit het verleden laten zien dat een verbod werkt en negatieve effecten op de gezondheid verminderen. Zo zijn eerder schadelijke stoffen zoals DDT en lood in benzine verboden.

Wat doet KWF?

KWF zet zich in voor een PFAS-vrije toekomst. We zijn in gesprek met verschillende organisaties en overheden in Nederland en de EU. KWF pleit daarbij voor oplossingen die het PFAS-probleem bij de bron aanpakken. Dat betekent een verbod op de productie, handel en verkoop van PFAS(-houdende producten). Zonder uitzonderingen. Wel kan een overgangsperiode voor noodzakelijke toepassingen van PFAS nodig zijn. Dit moet echter zo kort mogelijk zijn om onze gezondheid te beschermen.

Zo voorkomen we blootstelling aan schadelijke stoffen en zorgen we voor een gezonde leefomgeving!

Meer informatie

Wil je meer weten over het gebruik en de veiligheid van PFAS, en wat je zelf kunt doen? 

Veelgestelde vragen over PFAS

Blootstelling aan PFAS kan voor verschillende risico's voor je gezondheid zorgen. Een aantal stoffen zijn (mogelijk) kankerverwekkend. Ook kan PFAS een negatief effect hebben op het immuunsysteem, de leverfunctie en de effectiviteit van vaccins.  

Deze risico's worden groter als je langer en aan meer PFAS wordt blootgesteld.

Blootstelling aan PFAS betekent niet automatisch dat je kanker krijgt. Je kans op kanker wordt pas groter als je lange tijd aan erg hoge concentraties wordt blootgesteld. Er zijn 2 PFAS stoffen die een hoger risico op kanker lijken te geven: PFOA en PFOS.

We weten niet hoeveel gevallen van kanker er in Nederland ontstaan door PFAS. Op basis van meerdere wetenschappelijke studies heeft het International Agency for Research on Cancer (IARC) vastgesteld dat er PFAS soorten zijn die kanker kunnen veroorzaken. Om te weten hoeveel mensen in Nederland echt kanker hebben gekregen door PFAS is ander soort onderzoek nodig dat erg moeilijk is.

Het RIVM onderzoekt nu of bepaalde effecten op de gezondheid die met PFAS te maken kunnen hebben vaker in bepaalde regio's voorkomen. Bijvoorbeeld rondom Dordrecht en de Westerschelde. Hier staan bedrijven die PFAS produceren.

Onderzoek van Greenpeace laat zien dat in sommige delen van Nederland de concentratie van PFAS in water hoger is dan de gezondheidskundige grenswaarde. Deze waarde is de maximale hoeveelheid PFAS die iemand binnen kan krijgen of waaraan hij kan worden blootgesteld zonder negatieve gevolgen voor de gezondheid

Het merendeel van PFAS is ons bloed krijgen we binnen door voedsel. We halen een kleiner deel uit kraanwater. Het drinkwater in Nederland voldoet aan de wettelijke kwaliteitseisen. Flessenwater is geen garantie op PFAS-vrij water. Daarnaast zijn de claims die producenten van filters maken niet altijd bewezen. Bovendien kan een slecht onderhouden filter ook voor andere gezondheidsrisico's zorgen. Lees meer informatie over kraanwater en PFAS

1 van de eigenschappen van alle PFAS-stoffen is dat ze niet of nauwelijks afbreken. Dat betekent dat elk beetje PFAS dat gemaakt wordt, voor een lange tijd in onze leefomgeving blijft. Als KWF vinden we het belangrijk om kanker te voorkomen. Daarom is het belangrijk om het maken en gebruiken van PFAS zo snel mogelijk te verbieden. Dat voorkomt dat er de komende jaren nog meer PFAS in onze leefomgeving komt die onze gezondheid kan schaden.
 

Er zijn nu 2 soorten PFAS (gedeeltelijk) verboden: PFOA en PFOS. Voor andere PFAS-soorten is er een groeiende hoeveelheid bewijs dat ze slecht zijn voor onze gezondheid. Daarom wil KWF dat ook deze stoffen zo snel mogelijk verboden worden.