Vroege opsporing van buikvliesuitzaaiingen bij patiënten met maagkanker: tumor-geleide analyse van cel-vrij tumor DNA (cftDNA) in buik(spoel)vocht (GASTROGUIDE).

Onderzoekers testen of DNA in buikvocht buikvliesuitzaaiingen van maagkanker betrouwbaarder kan opsporen dan de huidige test. Ook onderzoeken ze of deze DNA-test uitzaaiingen eerder kan voorspellen.

Doel van het onderzoek

De onderzoekers willen weten:

• Hoe betrouwbaar is de DNA-test in buikvocht bij het opsporen van buikvliesuitzaaiingen, vergeleken met de huidige test?
• Kan de test voorspellen of er 6 of 12 maanden na de kijkoperatie buikvliesuitzaaiingen ontstaan?
• Hangt de aanwezigheid van dit DNA samen met de overleving na 2 jaar?

Waarom is dit onderzoek nodig?

In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 1.000 mensen maagkanker. De levensverwachting van mensen met maagkanker is al tientallen jaren nauwelijks verbeterd. Buikvliesuitzaaiingen zijn moeilijk te behandelen en geven weinig kans op genezing.

Na de diagnose onderzoekt een arts tijdens een kijkoperatie of de kanker is uitgezaaid naar het buikvlies. Ook wordt buikvocht onderzocht op losse tumorcellen. Deze test vindt volgens de onderzoekers slechts 12 tot 67% van de patiënten met buikvliesuitzaaiingen. Daardoor kan de uitslag onjuist zijn en kan een patiënt een behandeling krijgen die niet goed bij de situatie past.

In een voorstudie vonden de onderzoekers celvrij tumor-DNA in het buikvocht van 91% van de patiënten met buikvliesuitzaaiingen. De huidige test vond tumorcellen bij 64% van deze patiënten. De nieuwe test moet nu in een grotere groep worden onderzocht.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

6 ziekenhuizen verzamelen buikvocht en tumorweefsel van 299 patiënten. De onderzoekers analyseren deze monsters achteraf. Ze volgen de patiënten om te zien of er 6 of 12 maanden na de kijkoperatie alsnog buikvliesuitzaaiingen ontstaan. Ook bekijken ze de overleving na 2 jaar.

De test heeft tijdens het onderzoek geen invloed op de behandeling, omdat de betrouwbaarheid nog niet is vastgesteld. Patiënten hoeven hiervoor geen extra onderzoeken of ingrepen te ondergaan. Zij kunnen aangeven of ze informatie willen krijgen over DNA-afwijkingen die ook belangrijk kunnen zijn voor hun familie.

Wat levert dit onderzoek op?

De onderzoekers willen vaststellen of de DNA-test betrouwbaar genoeg is om buikvliesuitzaaiingen eerder op te sporen. Als dat zo is, kan de test in de toekomst mogelijk helpen om behandelingen beter af te stemmen. Zo kan duidelijker worden wie baat kan hebben bij een intensieve behandeling en wie mogelijk in aanmerking komt voor experimentele behandelingen, zoals chemotherapie in de buikholte.

De test moet eerst in deze studie worden onderzocht. Daarna kan worden bepaald of hij in de praktijk bruikbaar is.

Nieuws en resultaten

Oktober 2026

31 Nederlandse deskundigen hebben afspraken gemaakt over hoe pathologen buikvocht en weefsel moeten beoordelen bij een kijkoperatie voor het vaststellen van de uitbreiding van maagkanker. Ze bespraken onder meer welke informatie nodig is, hoe de monsters moeten worden verwerkt en welke aanvullende testen kunnen helpen.

Na 2 rondes was er overeenstemming over 58 van de 62 stellingen (94%). De deskundigen maakten ook vaste voorbeelden voor verslagen van de uitslagen. Die afspraken kunnen helpen om monsters op een vergelijkbare manier te beoordelen en uitslagen duidelijker te rapporteren. De studie onderzocht niet of dit ook leidt tot betere behandeluitkomsten.

• Lees de publicatie in Gastric Cancer