Vervroegde cognitieve veroudering na chemotherapie voor borstkanker?

Steeds meer vrouwen overleven borstkanker na behandeling met chemotherapie. Toch kunnen zij langdurig last houden van problemen met geheugen, concentratie en het verwerken van informatie. Onderzoekers willen weten of chemotherapie er ook voor zorgt dat de hersenen later sneller verouderen. Zo kunnen zij beter begrijpen welke vrouwen hier meer risico op lopen.

Doel van het onderzoek

De onderzoekers willen weten of vrouwen die in het verleden chemotherapie kregen voor borstkanker op latere leeftijd sneller achteruitgaan in hun cognitieve functioneren dan vrouwen die nooit kanker hebben gehad.

Ook onderzoeken ze welke veranderingen in de hersenen hiermee samenhangen en welke factoren de kans op cognitieve achteruitgang vergroten.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Onderzoek heeft laten zien dat chemotherapie kan samenhangen met problemen met bijvoorbeeld geheugen, leren, concentratie en de snelheid waarmee iemand informatie verwerkt. Deze problemen kunnen lang na de behandeling blijven bestaan.

Ook zijn er aanwijzingen dat chemotherapie kan samenhangen met vroegtijdige veroudering van het lichaam. Het is nog niet duidelijk of dit ook geldt voor de veroudering van de hersenen.

Meer kennis hierover kan helpen om vrouwen met een groter risico op cognitieve achteruitgang eerder te herkennen. Op langere termijn kan dit aanknopingspunten geven voor manieren om de hersenen zo gezond mogelijk te houden.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers nodigen vrouwen opnieuw uit die bijna 15 jaar geleden al deelnamen aan een onderzoek naar de gevolgen van chemotherapie voor borstkanker. De vrouwen zijn inmiddels gemiddeld 77 jaar oud.

De onderzoekers vergelijken hun uitkomsten met vrouwen uit de Rotterdam Studie die geen kanker hebben gehad.

De deelnemers krijgen opnieuw verschillende onderzoeken:

• tests voor geheugen, concentratie en andere cognitieve functies
• vragenlijsten en een interview
• een MRI-scan van de hersenen
• bloedonderzoek

Daarnaast onderzoeken de wetenschappers mogelijke oorzaken van veranderingen in het cognitief functioneren. Ze kijken onder andere naar veranderingen in de hersenen, kleine bloedvaten, ontstekingsreacties en het microbioom van de darm.

Ook onderzoeken ze gezondheids-, leefstijl- en genetische factoren die mogelijk samenhangen met cognitieve achteruitgang.

Wat levert dit onderzoek op?

Het onderzoek moet duidelijk maken of vrouwen die in het verleden chemotherapie kregen voor borstkanker sneller cognitief verouderen.

Daarnaast hopen de onderzoekers te ontdekken welke factoren samenhangen met cognitieve achteruitgang. Dit kan helpen om vrouwen met een groter risico eerder te herkennen.

De bevindingen kunnen in de toekomst richting geven aan onderzoek naar manieren om versnelde cognitieve veroudering na kankerbehandeling te voorkomen of te beperken. De kennis kan mogelijk ook relevant zijn voor andere mensen die chemotherapie hebben gehad.

Nieuws en resultaten

Juli 2026

De onderzoekers vonden aanwijzingen voor een verband tussen cognitieve en lichamelijke achteruitgang en het ontstaan van kanker. In de Rotterdam Studie onderzochten zij 2.590 mensen van 60 jaar en ouder. Mensen met milde cognitieve problemen of een combinatie van cognitieve klachten en langzaam lopen kregen vaker kanker tijdens de follow-up dan mensen zonder deze problemen. De verbanden waren echter niet sterk genoeg om te concluderen dat cognitieve achteruitgang het risico op kanker verhoogt.

De resultaten wijzen mogelijk op gedeelde mechanismen die een rol spelen bij veroudering, cognitieve achteruitgang en kanker. Dit biedt aanknopingspunten voor verder onderzoek naar de rol van veroudering van de hersenen bij cognitieve veranderingen na kankerbehandeling.

• Lees de publicatie in BMC Geriatrics