Verbeterde kwaliteit van chirurgie door multimodale beeldvorming bij endeldarm- en alvleesklierkanker patiënten?

afgerond

Onderzoekssamenvatting

Achtergrond en probleemstelling: Complete verwijdering van de primaire tumor inclusief lymfeklieruitzaaiingen is de belangrijkste prognostische factor bij veel tumoren. Zowel bij endeldarm- als alvleesklierkanker patiënten is aangetoond dat een niet complete verwijdering gepaard gaat met slechtere overleving. Door gebruik te maken van de CEA receptoren op de tumor kan mogelijk met behulp van fluorescentie en radioactiviteit een nauwkeurige afbeelding plaatsvinden van tumorweefsel, zowel voor als tijdens de operatie. Met behulp van de nieuwe tracer [111In]In-SGM-101 willen we onderzoeken of dit veilig en zinvol toe te passen is bij patiënten met endeldarm- en alvleesklierkanker.
 
Onderzoeksrichting / voorgestelde oplossing: Vrijwel alle gastro-intestinale tumoren hebben CEA receptoren op hun celoppervlak. Met behulp van het antilichaam SGM-101, dat specifiek aan CEA receptoren bindt, kunnen we deze tumoren zowel in in vitro als dierexperimenteel onderzoek effectief aantonen. Bij oppervlakkige uitzaaiingen op het buikvlies wordt op dit moment onderzocht in een andere KWF studie of dit een verbetering geeft van de chirurgische uitkomst en de eerste resultaten zijn veelbelovend. Met dit onderzoek willen we de indicatie verbreden voor zowel oppervlakkige als dieper gelegen tumoren.  

Relevantie: De verwachting is dat met deze techniek er een betere selectie vooraf kan plaatsvinden van patiënten voor zowel rectum- als alvleesklierkanker. Mogelijk kunnen er uitzaaiingen worden gevonden met deze techniek, waardoor een eventuele operatie als niet zinvol kan worden beschouwd, zoals bijvoorbeeld levermetastasen bij alvleesklierkanker. Of worden er uitzaaiingen in lymfeklieren gevonden die een uitgebreidere operatie noodzakelijk maken, zoals laterale kliermetastasen bij endeldarmkanker. Daarnaast zal tijdens de operatie zowel met fluorescentie als met detectie van de radioactieve tracer kunnen worden beoordeeld of de tumor geheel is verwijderd. Vooral bij uitgebreide endeldarmkanker is vaak lastig tijdens een operatie om te beoordelen of er sprake is van tumorweefsel, dan wel fibrose. Bij alvleesklierkanker is de differentiatie tussen tumorweefsel en omliggend pancreatitisweefsel lastig te maken. Daarnaast is het vaak onduidelijk of er sprake is van tumorweefsel in de snijvlakken, waarvoor tijdens een operatie vriescoupe onderzoek wordt verricht. De uitslag van deze vriescoupe duurt 30-60 minuten en de betrouwbaarheid is afhankelijk van de locatie van waar het biopt is genomen, resulterend in vals-negatieve uitslagen. Met de dubbel-gelabelde tracer in dit onderzoeksvoorstel kunnen zowel deze preoperatieve als ook de peroperatieve uitdagingen overwonnen worden.
Onderzoeksvragen:
Primair:
Is het veilig en mogelijk om preoperatief en peroperatief met zowel radioactieve- als fluorescentiebeeldvorming rectum- en pancreastumoren in beeld te brengen?

Secundair:
1. Het bepalen van de biodistributie van de tracer middels SPECT-CT beeldvorming op twee tijdpunten;
2. Het bepalen en berekenen van de intensiteit van het radioactieve signaal bij SPECT-CT beeldvorming in maligne en niet-maligne weefsel;
3. Het berekenen van de tumor-achtergrond ratio tijdens de operatie middels fluorescentiebeeldvorming;
4. Het bestuderen van de overeenkomst tussen de lokalisatie van 111In-SGM-101 en de CEA-expressie
Onderzoeksopzet: Dit is een multicenter, open-label, single-arm interventiestudie waarbij patiënten met twee tumortypes kunnen worden geïncludeerd. Tien patiënten met primair rectumcarcinoom en tien patiënten met verdenking op pancreas ductaal adenocarcinoom (PDAC) nemen deel aan deze studie.

Verwachte uitkomsten: 
- Verwacht kan worden dat het dubbel-gelabelde CEA-antilichaam veilig is voor patiënten, omdat het niet-radiogelabelde antilichaam in meer dan 100 patiënten is gebruikt zonder significante bijwerkingen en/of toxiciteit;
- De stralingsdosis voor patiënten van 100 MBq 111In‐gelabeld SGM-101 zit ver onder de limiet van 10 mSv. Tevens zal de straling voor het personeel dat betrokken is bij deze studie ook ruim onder het maximum blijven;
- Beeldgeleide chirurgie met het tumor-specifieke dubbel-gelabelde CEA-antilichaam heeft de potentie om zowel preoperatieve stadiëring, als ook oncologische uitkomsten van operaties te verbeteren;
- Wanneer deze techniek succesvol blijkt, kan deze vervolgens ook worden toegepast op andere tumoren van intestinale origine.