Van Bloed naar Biomarkers: Vroege Opsporing van Graft-versus-Host Ziekte bij Kinderen

Kinderen met kanker krijgen soms een stamceltransplantatie. Een ernstige complicatie hiervan is acute graft-versus-hostziekte (aGvHD). Daarbij vallen afweercellen van de donor het lichaam van het kind aan, bijvoorbeeld de huid, lever of darmen. Deze complicatie geeft veel klachten en kan levensbedreigend zijn. Artsen kunnen nu meestal pas behandelen als de eerste klachten zichtbaar zijn. Er is nog geen goede test die vroeg kan laten zien welke kinderen een verhoogd risico hebben op ernstige aGvHD en of deze goed reageert op de standaardbehandeling met steroïden.

Onderzoeksrichting / voorgestelde oplossing

In eerder onderzoek ontwikkelden wij een bloedtest met biomarkers van het afweersysteem die vroeg kan laten zien welke kinderen aGvHD zullen ontwikkelen. In dit project willen we deze bloedtest verder onderzoeken bij kinderen die nu een stamceltransplantatie ondergaan. Daarnaast willen we in eerder afgenomen darm- en huidweefsel bekijken waar deze biomarkers vandaan komen en wat zij kunnen vertellen over het ontstaan van deze ernstige complicatie.

Relevantie

Als artsen eerder weten welke kinderen extra risico lopen, kunnen zij deze kinderen in de toekomst mogelijk eerder en gerichter behandelen met lagere doseringen. Dat kan leiden tot minder ernstige complicaties, minder klachten op de lange termijn en een betere kwaliteit van leven na transplantatie. Dit onderzoek is daarom zeer relevant voor kinderen met kanker die een stamceltransplantatie nodig hebben.

Onderzoeksvragen

• Hoe goed kan de eerder gevonden bloedtest vroeg voorspellen welke kinderen aGvHD krijgen onder kinderen die nu een stamceltransplantatie krijgen?
• Wat kunnen we in darm- en huidweefsel leren over de biologische betekenis van de bloedmarkers en hun rol bij het ontstaan van aGvHD en het effect van behandeling?

Onderzoeksopzet

We volgen 120 kinderen die in het Prinses Máxima Centrum een stamceltransplantatie krijgen. Rond de transplantatie wordt op vaste momenten 2-3 ml extra bloed afgenomen. Dit gebeurt alleen tijdens de gebruikelijke controles, zodat kinderen en gezinnen niet extra belast worden.

Daarna vergelijken we de bloeduitslagen van kinderen die wel en geen aGvHD krijgen. Ook onderzoeken we al eerder opgeslagen darm- en huidbiopten van kinderen met aGvHD. Hiervoor is geen extra ingreep nodig. Patiëntvertegenwoordigers van de Vereniging Kinderkanker Nederland zijn betrokken bij de opzet van het onderzoek en bij het terugkoppelen van de resultaten.

Verwachte uitkomsten

We verwachten beter te kunnen bepalen hoe betrouwbaar deze bloedtest ernstige aGvHD en een moeilijk te behandelen vorm vroeg kan voorspellen. Ook verwachten we meer inzicht te krijgen in wat er in de aangedane weefsels gebeurt bij deze ziekte, als basis voor de ontwikkeling van nieuwe behandelingen. Daarmee leggen we de basis voor een betere en meer persoonlijke aanpak van aGvHD.

Benodigde stappen voor implementatie

Na deze studie willen we de bloedtest eerst binnen het Prinses Máxima Centrum gebruiken om artsen te ondersteunen bij het inschatten van het risico op aGvHD. Zo kan de test direct bijdragen aan de zorg voor kinderen die daar een stamceltransplantatie krijgen. Tegelijk willen we de bloedtest ook in andere ziekenhuizen onderzoeken, zodat duidelijk wordt of de test daar net zo betrouwbaar werkt. Deze bredere validatie is nodig om de bloedtest beschikbaar te maken voor transplantatiecentra wereldwijd.