Slimme beeldanalyse bij prostaatkanker: minder onnodige biopsieën en beter samen beslissen

Een MRI-scan van de prostaat geeft niet altijd een duidelijke uitslag. Daardoor krijgen veel mannen voor de zekerheid een biopsie, waarbij een klein stukje prostaatweefsel wordt afgenomen voor onderzoek. Achteraf wordt echter vaak geen klinisch relevante prostaatkanker gevonden. Onderzoekers testen een AI-tool die het risico op prostaatkanker beter moet inschatten en kan helpen bij de keuze voor wel of geen biopsie.

Doel van het onderzoek

De onderzoekers willen nagaan of kunstmatige intelligentie de beoordeling van prostaat-MRI’s kan verbeteren.

Ze onderzoeken 2 belangrijke vragen:

1. Kan de AI-tool beter voorspellen of er klinisch relevante prostaatkanker aanwezig is?
2. Kan de combinatie van AI en een keuzehulp zorgen voor minder onnodige biopsieën, zonder relevante kanker te missen?

De AI geeft niet alleen een risicoschatting, maar laat ook zien welke kenmerken op de MRI daarbij belangrijk zijn. Zo kunnen arts en patiënt de uitslag samen bespreken en een beter onderbouwde keuze maken.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Elk jaar krijgen ongeveer 13.000 mannen in Nederland een prostaat-MRI vanwege een vermoeden van prostaatkanker. Bij 25 tot 30% is de uitslag onzeker. Dit wordt een PI-RADS 3-uitslag genoemd.

In de praktijk krijgt 60 tot 65% van deze mannen toch een biopsie. Bij slechts 28% wordt vervolgens klinisch relevante prostaatkanker gevonden. Veel mannen ondergaan dus een biopsie zonder dat die uiteindelijk nodig blijkt.

Een biopsie kan belastend zijn, zorgen geven en complicaties veroorzaken. Een betere risicoschatting kan helpen om biopsieën gerichter in te zetten.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

Het onderzoek bestaat uit 2 studies in 3 Nederlandse ziekenhuizen.

1. In de eerste studie analyseert de AI-tool de MRI-scans van 285 mannen. De arts krijgt de AI-uitslag nog niet te zien. Achteraf vergelijken de onderzoekers de uitkomsten van de AI met de huidige standaardzorg.
2. In de tweede studie krijgen 95 mannen met een PI-RADS 3-uitslag wel de AI-uitslag te zien. Zij krijgen daarnaast een keuzehulp om samen met hun arts te beslissen over een biopsie.

De onderzoekers bekijken hoeveel mannen uiteindelijk een biopsie krijgen. Ook onderzoeken ze hoe patiënten de beslissing ervaren en wat de gevolgen zijn voor hun kwaliteit van leven.

Wat levert dit onderzoek op?

De onderzoekers verwachten dat de AI-tool helpt om beter onderscheid te maken tussen mannen met een laag en een hoger risico op klinisch relevante prostaatkanker.

Ze verwachten dat de combinatie van AI en de keuzehulp leidt tot minimaal 20% minder biopsieën bij mannen met een onduidelijke MRI-uitslag, zonder dat klinisch relevante kanker wordt gemist. Ook hopen ze dat patiënten zich beter geïnformeerd voelen bij het maken van hun keuze.

Als de resultaten positief zijn, willen de onderzoekers de AI-tool beschikbaar maken voor Nederlandse ziekenhuizen die prostaat-MRI’s uitvoeren.