ScreeninC: een nationale infrastructuur voor genetische modificatie en functionele genetische screens

Het doel van het onderzoek is een nieuw samenwerkingsverband opzetten die het mogelijk maakt om Nederlandse onderzoekers toegang te geven tot de nieuwste technologieën om het ontstaan van kanker te onderzoeken.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Kanker is een complexe ziekte die ontstaat door een groot aantal genetische veranderingen, die afwijkingen veroorzaken in het gedrag van cellen. Deze veranderingen kunnen leiden tot de ontwikkeling van tumoren en verspreiding hiervan in het lichaam. Dankzij revolutionaire DNA-technieken krijgen we een steeds beter beeld van wat er op deze moleculaire schaal allemaal misgaat voordat kanker ontstaat. Het is nu bijvoorbeeld mogelijk om op grote schaal individuele genen in cellen aan- en uit te schakelen en zo te bepalen wat het gen bijdraagt aan het ontstaan van kanker. Dat biedt mogelijkheden voor de behandeling van kanker. Maar de ontwikkeling en toepassing van deze technieken is complex, vraagt om expertise, ervaring, en een gespecialiseerde infrastructuur. 

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

In dit onderzoek werkt een groot aantal wetenschappers samen om een nationale infrastructuur te bouwen, een soort netwerk waarvan onderzoekers gebruik van kunnen maken voor hun onderzoeksvragen. Drie gespecialiseerde onderzoeksgroepen aan het LUMC, AVL en UMC Groningen brengen hun expertise samen in dit initiatief. 

Wat levert dit onderzoek op?

Dit grootschalige samenwerkingsverband moet ertoe leiden dat meer onderzoekers toegang krijgen tot moderne technieken waarmee ze hun onderzoek optimaal kunnen uitvoeren. Dat leidt vervolgens tot meer en betere kennis van de ziekte kanker, en nieuwe mogelijke behandelingen.

Nieuws en resultaten

De onderzoekers hebben ontdekt dat galwegtumoren erg afhankelijk zijn van het eiwit VCP. Remming van dit eiwit met het middel CB-5339 stopte de groei van tumorcellen, maar maakte ze ook 'senescent' (een slaaptoestand waarin ze ongevoeliger zijn voor behandeling). Door de behandeling te combineren met senolytica, middelen die slapende kankercellen opruimen, werd de tumor veel sterker onderdrukt in zowel laboratorium- als muismodellen. Deze 'one-two punch'-strategie biedt een veelbelovende nieuwe behandeloptie voor galwegkanker.

• Lees de publicatie in PNAS.