Prostaatkankeruitzaaiingen opsporen met PET

Illustratie onderzoekers, artsen en patiënten met de tekst "Dit onderzoek is mogelijk dankzij donaties".

Onderzoekssamenvatting

Als bepaalde uitzaaiingen bij prostaatkanker aangetoond zijn dan heeft dat veel invloed op de behandelkeuze, maar deze uitzaaiingen zijn niet altijd even betrouwbaar aan te tonen. Een nieuwe techniek biedt mogelijk verbetering.

Gepubliceerd op 2 mei 2019

Doel van dit onderzoek

Met dit onderzoek willen de onderzoekers bestuderen of een relatief nieuwe beeldvormende techniek prostaatkankeruitzaaiingen betrouwbaarder aan kan tonen of juist uit kan sluiten dan de bestaande technieken.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Dit onderzoek is nodig omdat de aanwezigheid van uitzaaiingen bij prostaatkanker van grote invloed is op de behandelkeuze, maar de uitzaaiingen zijn niet altijd even betrouwbaar aan te tonen of uit te sluiten.

Als bij het stellen van de diagnose prostaatkanker het risico op lymfklieruitzaaiingen groter dan 10% wordt geschat dan is dat reden om de lymfeklieren in het bekken te verwijderen. Dit is een operatie met alle risico’s van dien. Is de kans op uitzaaiingen naar bijvoorbeeld het bot groot dan wordt deze operatie als zinloos beschouwd.

De huidige beeldvormende technieken, zoals een CT- of MRI-scan, kunnen uitzaaiingen niet betrouwbaar genoeg vaststellen. Hierdoor blijkt zo’n bekkenoperatie achteraf soms onnodig te zijn geweest. Dat is vervelend want die operatie is ingrijpend en risicovol.

Een nieuwe beeldvormende techniek biedt mogelijk uitkomst maar deze moet eerst goed onderzocht worden. Het gaat om een PSMA-PET/CT. PSMA is een eiwit dat op de prostaatkankercel zit waardoor deze cel te onderscheiden is van andere cellen als je PSMA aan een radioactieve stof laat binden. Hierdoor wordt de kanker (inclusief de uitzaaiingen) zichtbaar op een PET/CT-scan.

Momenteel wordt deze nieuwe techniek al toegepast bij patiënten bij wie de prostaatkanker terug is gekomen. Maar nog niet bij patiënten die net de diagnose gekregen hebben. 

Wat levert dit onderzoek op?

Uit dit onderzoek zal moeten blijken of deze speciale PET-scan de uitzaaiingen bij prostaatkanker betrouwbaarder in beeld brengt dan de huidige beeldvormende technieken. Bij deze vergelijking betrekken de onderzoekers ook de kosten van de technieken. Als de nieuwe techniek echt beter is dan kan bij een kwart van de patiënten een onnodige en belastende operatieve ingreep vermeden worden. Deze techniek zal dan in de richtlijn worden opgenomen.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

Om dit onderzoek uit te voeren zullen de onderzoekers patiënten met prostaatkanker benaderen bij wie een operatieve verwijdering van de bekkenlymfeklieren gepland staat. Indien de patiënt akkoord gaat dan wordt voorafgaand aan de operatie de speciale PET-scan verricht. Daarbij vindt het standaardonderzoek ook gewoon plaats. Zo kunnen de onderzoekers vaststellen of de speciale PET-scan de aan- of afwezigheid van lymfeklieruitzaaiingen goed voorspelde.