Praktische, motivationele en technische uitdagingen overwinnen bij het bouwen van een duurzame biomarker-validatie-infrastructuur voor vroege opsporing van (borst)kanker

afgerond

Onderzoekssamenvatting

Waarom krijgt de ene vrouw wel borstkanker en de andere vrouw niet? Door veel gegevens te verzamelen van gezonde vrouwen en patiënten, hopen onderzoekers de ziekte beter te kunnen behandelen. Zij willen een grote landelijke studie naar ‘screening op maat’ zó uitbreiden, dat de verkregen gegevens optimaal vindbaar opgeslagen en geanalyseerd kunnen worden.  

Waarom is dit onderzoek nodig? 

De (door KWF medegefinancierde) PRISMA-studie onderzoekt risicofactoren voor borstkanker, om screening op maat te kunnen bieden. Want als duidelijk is wie meer of minder risico loopt op borstkanker, kunnen wetenschappers het bevolkingsonderzoek hier mogelijk op aanpassen en daarmee nog effectiever maken.  Waar de huidige, bestaande biobanken zich vooral richten op het verzamelen van materiaal van patiënten (die de ziekte al hebben), is het voor onderzoekers van grote waarde om ook een biobank te kunnen raadplegen met materiaal van mammogrammen verkregen uit het bevolkingsonderzoek. Daarin melden zich namelijk vooral gezonde mensen en vrouwen met een vroeg stadium van de ziekte.  Met die gegevens kunnen onderzoekers in de toekomst beter de omslag van gezond naar kwaadaardig weefsel beter in kaart brengen. Tot aan de zomer van 2019 hebben 43.387 deelneemsters de vragenlijst ingevuld, 10.664 deelneemster hebben bloed afgestaan en meer dan 55.000 deelneemsters hebben toestemming gegeven voor het gebruik van hun borstfoto’s.   Daarmee is het project heel goed op weg. Maar er is een uitbreiding nodig en daarvoor is extra financiering aangevraagd bij KWF. Met het geld kunnen de onderzoekers de infrastructuur opzetten die nodig is om de verkregen gegevens optimaal te analyseren.  

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd? 

In deze studie worden de verschillende databronnen gecombineerd, geschikt gemaakt voor analyse en toegankelijk gemaakt. Daarvoor zetten de onderzoekers o.a. een modern IT-platform op, een protocol voor het verkrijgen van datasets voor andere onderzoekers en een beoordelingscommissie die onderzoeksaanvragen toetst.

Wat levert dit onderzoek op?

De ontwikkeling van deze wetenschappelijke infrastructuur kan een cruciale bijdrage leveren aan het onderzoek naar het risico op en de vroege ontdekking van (borst)kanker. Het kan onderzoekers helpen om resultaten uit wetenschappelijk onderzoek sneller toe te passen in de kliniek.

Nieuws en resultaten

Juni 2026

De onderzoekers hebben 3 automatische methoden om de dichtheid van borstweefsel op mammogrammen te meten met elkaar vergeleken. Ze gebruikten daarvoor de gegevens van ruim 61.000 vrouwen uit de PRISMA-studie. De methoden Volpara, Quantra en iCAD gaven over het algemeen vergelijkbare resultaten. Een hogere borstdichtheid hing bij alle 3 de methoden samen met een hoger risico op borstkanker.

De methoden verschilden wel in hoeveel vrouwen extreem dicht borstweefsel hadden. Dat was afhankelijk van de methode 3,1% tot 8,4%. Dit verschil is belangrijk voor screening op maat. De methode kan namelijk invloed hebben op hoeveel vrouwen in aanmerking komen voor aanvullende screening.