Patiëntgerichte ontwikkeling en effectiviteit van Acceptance-en-Commitment-Therapie voor kwaliteit van leven bij cancer survivors met chronische pijn na chemotherapie-geïnduceerde neuropathie (QLIPP-CIPN)

Chemotherapie doodt kankercellen, maar kan ook voor bijwerkingen zorgen, zoals neuropathie. Patiënten zijn dan wel genezen, maar leven wel met pijn die zich lastig laat bestrijden. Onderzoekers denken dat een psychologische benadering kan helpen om met de klachten om te gaan.  Het doel van het onderzoek is een online therapie ontwikkelen en testen voor ex-patiënten die in het dagelijks leven worden gehinderd door pijn ten gevolge van behandeling met chemotherapie.  

Waarom is dit onderzoek nodig? 

Pijn is een veel voorkomend probleem bij kanker. Een belangrijke oorzaak van pijn kan chemotherapie-geïnduceerde perifere neuropathie (CIPN) zijn: zenuwschade die zich vooral uit als stekende/brandende pijn, tintelingen en doofheid in tenen en/of vingers, die zich kan verspreiden naar benen en armen.  Omdat veel patiënten chemotherapie krijgen, is de groep patiënten die last heeft van CIPN ook groot. Mensen ervaren tot jaren na de behandeling nog last van de aandoening, bijvoorbeeld bij dagelijkse activiteiten als aankleden, wandelen, slapen en werken. Het is moeilijk om CIPN effectief te behandelen; zo bestaan er nog geen bewezen effectieve behandelingen die mensen kunnen helpen om te leren omgaan met de klachten.  In dit project gaan de onderzoekers een online psychologische behandeling ontwikkelen voor ex-patiënten die ver na de behandeling last blijven houden van CIPN.  

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?. 

De online therapie is erop gericht om mensen te leren omgaan met pijn en averechtse strategieën (het gevecht ermee aangaan) te verminderen. Pijnacceptatie kan volgens de onderzoekers helpen om de dagelijkse activiteiten weer uit te voeren, mét de pijn. Eerder onderzoek heeft uitgewezen dat deze aanpak kan helpen voor diverse vormen van pijn. Daarom wordt nu getest of dit ook een optie kan zijn voor patiënten met en na kanker.  Via diverse patiëntenorganisaties worden 146 deelnemers geworven met ernstige pijn door CIPN. De deelnemers worden verdeeld over 2 groepen: een groep ontvangt direct een online behandeling die uit maximaal 8 modules bestaat, terwijl de tweede groep de gangbare behandeling ontvangt (bijv. pijnmedicatie). Beide groepen vullen vragenlijsten in. Na afloop van de interventie mogen deelnemers uit de tweede groep alsnog de online therapie volgen. Door middel van statistische analyse en aanvullende interviews met deelnemers kan de balans tussen de groepen worden opgemaakt en de vraag beantwoord of de online therapie bijdraagt een betere kwaliteit van leven.  

Wat levert dit onderzoek op? 

Een laagdrempelige online behandeling voor mensen die na hun kankerbehandeling last hebben van pijn. Ook levert het project kennis op over specifieke patiëntengroepen voor wie de behandeling meer of minder effectief is. 

Nieuws en resultaten

September 2026

De online behandeling had geen duidelijk effect op de mate waarin pijn het dagelijks leven verstoort bij mensen met pijnlijke zenuwschade na chemotherapie. De onderzoekers vergeleken 57 deelnemers die 8 weken online Acceptance and Commitment Therapy (ACT) volgden met 55 deelnemers op een wachtlijst. Gemiddeld verbeterden de deelnemers die de behandeling kregen niet meer dan de deelnemers op de wachtlijst. Ook de pijn zelf en de ernst van de zenuwschade namen niet sterker af.

De onderzoekers zagen wel enkele verschillen in aanvullende analyses. Zo nam het piekeren en zich machteloos voelen door de pijn sterker af in de behandelgroep. Ook was na 3 maanden bij een groter deel van deze deelnemers sprake van een duidelijke verbetering in de hinder die zij van hun pijn ondervonden. Omdat het belangrijkste doel van de studie niet werd gehaald, zijn deze bevindingen vooral aanleiding voor verder onderzoek.

• Lees de publicatie in Psycho-Oncology