Overbruggen van sociaaleconomische ongelijkheid in de laatste levensfase

Helaas heeft niet iedereen met kanker gelijke kansen op goede zorg en goede uitkomsten. We weten bijvoorbeeld dat bij mensen met minder jaren opleiding of een lager inkomen de ziekte vaak later ontdekt wordt. Ook hebben zij vaak slechtere resultaten van de behandeling. We weten nog niet hoe deze verschillen er in de laatste levensfase uitzien. Voor mensen die moeite hebben om de juiste informatie over zorg en gezondheid te vinden en begrijpen (beperkte gezondheidsvaardigheden) is het moeilijker om samen met een arts beslissingen te nemen. Ook is er weinig kennis over hoe klachten tijdens de laatste levensfase het beste kunnen worden gevolgd bij deze groep.  

Voorgestelde oplossing / doelstelling

Wij willen onderzoeken hoe we sociaaleconomische verschillen in gezondheid tijdens de laatste levensfase van mensen met kanker kunnen verkleinen. Eerst moeten we meer inzicht krijgen in bestaande verschillen in zorg tijdens de laatste levensfase. Daarnaast is een training nodig voor zorgprofessionals die helpt bij het volgen en behandelen van klachten bij patiënten met minder jaren opleiding, een lager inkomen of beperkte gezondheidsvaardigheden. Dit onderzoek voeren we uit samen met patiënten uit deze groep. Zij werken actief mee in het onderzoek.

Onderzoeksvragen

• Wat zijn de sociaaleconomische verschillen in zorg tijdens de laatste levensfase van patiënten met uitgezaaide kanker in Nederland?
• Hoe is het verloop van klachten tijdens de laatste levensfase van patiënten met verschillende sociaaleconomische posities?
• Welke behoeften hebben patiënten met uitgezaaide kanker en zorgprofessionals voor het monitoren van symptomen in de laatste levensfase van patiënten met een lagere sociaaleconomische positie of beperkte gezondheidsvaardigheden?
• Hoe behulpzaam is een training over symptoom monitoring bij patiënten met een lagere sociaaleconomische positie of beperkte gezondheidsvaardigheden voor zorgprofessionals?

Plan van aanpak / onderzoeksopzet

Eerst onderzoeken we sociaaleconomische verschillen in de laatste levensfase van patiënten met uitgezaaide kanker in Nederland in 1) toegang tot palliatieve zorg en 2) overbehandeling in de laatste levensfase. Dit doen we door landelijke registraties met elkaar te koppelen en te analyseren. Daarnaast voeren we twee interviewstudies uit, met patiënten met uitgezaaide kanker met minder jaren opleiding, een lager inkomen of beperktere gezondheidsvaardigheden én een met zorgprofessionals. We vragen hen wat zij nodig hebben en wat hun voorkeuren zijn. Met deze uitkomsten ontwikkelen we een training voor zorgprofessionals over symptoommonitoring bij patiënten met minder jaren opleiding, een lager inkomen of beperkte gezondheidsvaardigheden en testen deze training in twee ziekenhuizen.   

Verwachte uitkomst / relevantie voor de kankerpatiënt

Dit project zorgt voor 1) meer bewustwording bij zorgprofessionals over sociaaleconomische verschillen in de zorg in de laatste levensfase en 2) een training voor zorgprofessionals voor het verbeteren van de symptoommonitoring in deze fase. Dit zal in de toekomst bijdragen aan het verkleinen van sociaaleconomische verschillen in gezondheid tijdens de laatste levensfase van kankerpatiënten.

Vervolgstappen / implementatie

De training wordt onderdeel van het landelijke programma Scholing Palliatieve Zorg, waardoor alle zorgprofessionals deze kunnen volgen. Dit zal leiden tot betere symptoombestrijding bij patiënten met beperkte gezondheidsvaardigheden in de laatste levensfase.