Opsporing van voorlopers van vulvakanker middels een methylatie-test in patiëntvriendelijke vulva strijken bij vrouwen met lichen sclerosus (VULVA-screen studie)

In Nederland wordt vulvakanker bij ca. 450 vrouwen per jaar vastgesteld, meestal boven de leeftijd van 70 jaar. Bij de meerderheid wordt aanliggend ook lichen sclerosus (LS), een huidziekte van de vulva, aangetroffen. LS komt relatief vaak voor (>13.000 gevallen in NL) maar ontwikkeling tot vulvakanker of een voorstadium van vulvakanker (ook wel VIN genoemd) is zeldzaam. Het kankerrisico bij vrouwen met LS is <5%. Eenmaal VIN-ontwikkeling, dan is het kankerrisico zeer hoog (>50%), met name wanneer ook het p53-gen afwijkend is. Tijdige opsporing van vrouwen met LS die een verhoogd risico op VIN- of kankerontwikkeling hebben is momenteel onvoldoende.

Voorgestelde oplossing /doelstelling

Om het risico op VIN of vulvakanker bij vrouwen met LS beter te kunnen voorspellen, is een nieuwe test ontwikkeld die DNA-methylatie meet. Deze methylatie test kan in LS of VIN weefsel het kankerrisico goed voorspellen. In een pilot-studie hebben we tevens aangetoond dat deze test goed uitgevoerd kan worden op vulvastrijken, hetgeen een patiëntvriendelijke methode is. Ook kwam de uitslag van de methylatietest van de vulvastrijken overeen met dat van de vulvaweefsels. Deze methylatietest op vulvastrijken zou ingezet kunnen worden om vrouwen met LS te screenen op het risico op VIN - of kankerontwikkeling (de VULVA-screen studie). 

Onderzoeksvragen

• Kan de methylatietest in vulvastrijken gebruikt kunnen worden om vrouwen met LS te screenen op VIN- of kankerrisico?
• Komt de methylatie-status in vulvastrijken van LS overeen met de methylatie-status in de biopten?
• Hoe wordt de vulvastrijk ervaren?

Plan van aanpak / onderzoeksopzet

In de VULVA-screen studie zullen bij vrouwen met LS (n=1000) of met een gezonde vulva (n=100), vulvastrijken afgenomen worden waarop de methylatietest zal worden uitgevoerd. Indien de methylatietest positief is, zal bij een volgend bezoek (na 6-12 maanden) ook een biopt worden afgenomen dat wordt onderzocht op aanwezigheid van VIN en op afwijkingen van het p53-gen. Middels vragenlijsten zullen we de ervaringen van de deelnemende vrouwen met betrekking tot de vulvastrijk onderzoeken. De waarde van de methylatietest als VIN- en kankervoorspeller zal tevens worden onderzocht in weefsels van vrouwen met LS waarbij een groep met en zonder kankerontwikkeling zal worden onderzocht (case-control studie). Hiervoor is een zeer grote weefselbank beschikbaar waarop we anoniem dit onderzoek kunnen uitvoeren.

Verwachte uitkomst / relevantie voor de kankerpatiënt

Wij verwachten dat de methylatietest op vulvastrijken, afgenomen bij vrouwen met LS, een betrouwbare en patiëntvriendelijke methode is om na te gaan of er een verhoogde kans op VIN of kankerontwikkeling aanwezig is. Bij een negatieve test (verwacht in ~85%) is geen biopt nodig en zal er minder stress op VIN- of kankerontwikkeling zijn. Bij een positieve test (~15%) zal een biopt nodig zijn om na te gaan of er sprake is van een VIN of p53 afwijking en kan door tijdige opsporing en behandeling hiervan, ontwikkeling tot kanker worden voorkomen.

Vervolgstappen / implementatie

Als het onderzoek uitpakt zoals verwacht, kan in de toekomst de methylatietest worden geïmplementeerd als screeningstest bij vrouwen met LS. Hierdoor kunnen artsen de zorg efficiënter en minder belastend inrichten, terwijl tegelijkertijd de preventie van vulvakanker wordt verbeterd.