Onderzoek naar fluorescentie-geleide chirurgie en een vernieuwende methode voor biomarker analyse met behulp SGM-101 in patienten met alvleesklierkanker

Gerichte Gift
lopend
Beschikbaar voor gerichte giften

Onderzoekssamenvatting

Alvleesklierkanker is een zeer agressieve kankersoort, waarbij een minderheid van de patiënten in aanmerking komt voor een operatie om de tumor te verwijderen. Het is belangrijk de tumor in zijn geheel te verwijderen, om de kans op terugkeer van de ziekte zo laag mogelijk te maken. Echter, het onderscheid tussen tumor- en gezond weefsel is soms erg lastig te maken tijdens de operatie. Om de chirurg tijdens de operatie hierbij te ondersteunen, wordt een (relatief) nieuwe techniek, fluorescentiegeleide chirurgie, gebruikt. Een fluorescente stof die zich bindt aan tumorcellen wordt voor de operatie toegediend via een infuus in de bloedbaan. Als de chirurg tijdens de operatie met een speciale camera kijkt, ziet hij/zij de fluorescente stof oplichten, die gebonden is aan tumorcellen. Dit kan de chirurg helpen om de tumor beter zichtbaar te maken en deze nauwkeuriger en compleet te verwijderen.De tumorspecifieke stof ‘SGM-101’ is reeds eerder onderzocht in patiënten met darm, en alvleesklierkanker. Waarbij in beide gevallen een voordeel werd gezien ten opzichte van opereren zonder fluorescentiebeeldvorming. De tumoren waren beter te identificeren en de techniek ondersteunde de chirurg bij het completer verwijderen van de tumor. Een belangrijk verschil met de opzet voor de huidige studie is dat de focus nu ligt op patiënten die voorafgaand aan de operatie bestraling en/of chemotherapie hebben gehad. Dit maakt het onderscheid tussen tumor- en gezond weefsel nog moeilijker.Het gebruik van de stof ‘SGM-101’ biedt ook de mogelijkheid om onderzoek uit te voeren naar een nieuwe methode van het gebruik van ziektemerkers (biomarkers) voor (alvleesklier)kanker. Het gaat hierbij om zeer kleine fragmenten van tumorcellen, die in het bloed aanwezig zijn en vergelijkbare kenmerken hebben als de tumor. Deze tumorfragmenten, zogenaamde tumor-derived extracellular vesicles (tdEVs) kunnen in de toekomst mogelijk gebruikt worden voor vroege detectie en monitoring van kanker en de behandeling van kanker. Eerder onderzoek toonde aan dat tumorspecifieke stoffen, zoals ‘SGM-101’ binden aan deze fragmenten, waardoor de herkenning in het bloed wordt bevorderd. Onderzoek naar het gebruik van deze tumorfragmenten kan in de toekomst een mogelijkheid bieden om een methode te ontwikkelen om (alvleesklier)kanker in een vroeg stadium op te sporen in het bloed.

Onderzoeksrichting/voorgestelde oplossing

Door het gebruik van fluorescentie-geleide beeldvorming met ‘SGM-101’ tijdens de operaties van patiënten met een voorbehandelde alvleeskliertumor, wordt de chirurg ondersteund in het nauwkeuriger verwijderen van de tumor. Tegelijkertijd biedt dit ons de unieke mogelijkheid om meer kennis te verkrijgen over de eigenschappen en mogelijkheden voor het gebruik van tumor-specifieke ziektemerkers voor het verbeteren van vroege detectie en ziektemonitoring in de toekomst.

Relevantie

De opkomst van voorbehandeling van de tumor met chemo(radio)therapie voor patiënten met alvleesklierkanker richt zich op verbetering van de chirurgische en oncologische uitkomst. Dit brengt echter ook nieuwe uitdagingen met zich mee. Door veranderingen en verlittekening van het operatiegebied is de beoordeling door de chirurg veel moeilijker geworden. Fluorescentiegeleide chirurgie kan de chirurg hierbij ondersteunen, waarbij wordt onderzocht of de techniek ook bij voorbehandelde patiënten de tumor beter zichtbaar kan maken. De operatieve setting biedt de unieke mogelijkheid om onze kennis uit te breiden op het vlak van ziekte-specifieke markers, welke in de toekomst een ondersteunde rol kunnen bieden bij de monitoring van ziekte voor, na en tijdens de behandeling van (alvleesklier)kanker. 

Onderzoeksvragen

  • Kunnen we alvleeskliertumoren na voorbehandeling beter zichtbaar maken door middel van fluorescentiegeleide chirurgie met SGM-101?
  • Kunnen SGM-101 gelabelde tumorfragmenten in het bloed worden aangetoond en gebruikt als ziektemerker (biomarker) voor (alvleesklier)kanker?

Onderzoeksopzet

De studie bestaat uit twee onderdelen:

  1. het gebruik van fluorescentie-geleide chirurgie tijdens de operatie
  2. onderzoek van afgenomen bloed op aanwezigheid van tumorfragmenten.

Het onderzoek is grotendeels geïntegreerd in het zorgpad voor patiënten met een alvleeskliertumor. Aanvullende studiehandelingen zijn op deze manier geminimaliseerd. Patiënten worden gescreend voor deelname, indien ze kunnen meedoen worden ze 3-5 dagen voor de operatie kort opgenomen en wordt de fluorescente stof SGM-101 toegediend via een infuus. Tijdens de operatie heeft de chirurg in het kader van de studie op gestandaardiseerde momenten de beschikking over de fluorescentiebeeldvorming. Belangrijke uitkomstmaten hierbij zijn het herkennen van de tumor, tumorgerelateerd weefsel en belangrijke structuren. Uniek is dat er tijdens de operatie bloed wordt verkregen uit de poortader. Dit is het bloedvat waar de alvleeskliertumor op draineert en waarin de meeste ziektemerkers zijn te vinden. Het verkregen materiaal wordt vergeleken met bloed uit een gebied verder van de tumor, bijvoorbeeld uit een bloedvat in de arm. Er wordt vervolgens gekeken naar de aanwezigheid, concentratie en karakteristieken van de SGM-101 gelabelde tumorfragmenten. Om de aanwezigheid van ziektemerkers in het bloed te vervolgen wordt er na de operatie op drie momenten een extra buisje bloed afgenomen (dit valt samen met de standaard bloedafnames die worden uitgevoerd na de operatie). De patiënt zal volgens het zorgpad worden vervolgd en teruggezien op de polikliniek na ontslag uit het ziekenhuis.

Verwachte uitkomsten

De verwachting is dat er een betere afgrenzing tussen tumor en gezond weefsel mogelijk is door gebruik te maken van het tumor-specifieke middel SGM-101 en fluorescentiebeeldvorming. Het karakteriseren van tumor-derived extracellular vescicles (tdEV’s: tumordeeltjes in het bloed) en hun eigenschappen gerelateerd aan alvleeskliertumoren. Dit is een belangrijke stap voor het gebruik van deze tumordeeltjes uit het bloed voor de vroege detectie en monitoring van (alvleesklier)kanker.

Benodigde stappen voor implementatie

De implementatie van tumorspecifieke fluorescentiebeeldvorming is afhankelijk van verschillende stappen, waaronder het klinisch beschikbaar komen van de tumorspecifieke stof na het doorlopen van het volledige onderzoektraject naar de veiligheid, werkzaamheid en behandeleffectiviteit. Voor ‘SGM-101 bevindt dit proces zich momenteel in de afrondende fase. De implementatie is daarnaast afhankelijk van de beschikbaarheid van adequate fluorescentie camerasystemen, waarvan er momenteel enkele commercieel verkrijgbaar zijn. Het gebruik van tdEV’s (tumorfragmenten in het bloed) bevindt zich nog in de onderzoekfase en zal na dit onderzoek nog verder worden ontwikkeld en vervolgens op grote schaal worden gevalideerd. De huidige studie zal een belangrijke basis vormen voor vervolgstudies naar de toepasbaarheid van tdEV’s.

Updates, nieuws en resultaten

De onderzoekers hebben een nieuwe manier gevonden om de tumor-afgeleide extracellulaire blaasjes (tdEV's) op te sporen. Ze ontdekten dat deze blaasjes een bepaald suikermolecuul dragen dat vrijwel alleen bij kanker voorkomt: oncofetaal chondroïtinesulfaat. Door rVAR2 (een kunstmatig malaria-eiwit dat specifiek hecht aan dit suikermolecuul) te labelen met een fluorescerende stof zijn de tdEV's zichtbaar te maken; zowel in het lab als in bloedmonsters van patiënten met alvleesklierkanker.Deze veelbelovende techniek biedt nieuwe kansen om alvleesklierkanker eerder op te sporen en tumorgroei en behandeling beter te volgen. In de toekomst zou dit kunnen bijdragen aan verbeterde diagnostiek en monitoring van meerdere vormen van kanker.