Onderzoek naar de rol van het immuunsysteem bij vroege borstkanker: waarom sommige voorstadia wél en andere níét doorgroeien tot kanker

Veel vormen van kanker beginnen als een voorstadium dat niet altijd doorgroeit tot een levensbedreigende tumor. Een voorbeeld hiervan is ductaal carcinoom in situ (DCIS), een mogelijke voorloper van borstkanker. Hoewel DCIS vaak als ‘vroege borstkanker’ wordt beschouwd, ontwikkelt het merendeel van deze afwijkingen zich nooit tot invasieve kanker. Toch worden bijna alle vrouwen behandeld met een operatie, vaak gevolgd door bestraling. Dat leidt tot overbehandeling en onnodige belasting.De vraag is waarom sommige DCIS-afwijkingen zich wél ontwikkelen tot kanker, en andere niet. Het is bekend dat het immuunsysteem een belangrijke rol speelt bij het remmen van uitgezaaide of gevorderde tumoren. Maar of het afweersysteem ook een rol speelt in de vroege fase van kankerontwikkeling is nog onduidelijk.

Voorgestelde oplossing

In dit onderzoek richten we ons op de rol van het immuunsysteem bij het al dan niet doorgroeien van voorstadia van borstkanker, met focus op HER2-positieve DCIS. Deze subtype komt opvallend vaker voor in voorstadia (30–40%) dan in uitgegroeide HER2+ borstkanker (10–15%). Dit suggereert dat het afweersysteem mogelijk een remmende werking heeft. Tegelijkertijd weten we dat niet elke HER2+ DCIS zich hetzelfde gedraagt: sommige blijven stabiel, andere groeien door. Mogelijk faalt het afweersysteem in die gevallen of bevordert het zelfs de uitgroei.Wij denken dat verschillen in immuunreactie een cruciale rol spelen bij dit verloop. Door HER2+ DCIS als model te gebruiken, in combinatie met onze geavanceerde analysetechnieken en goed gedocumenteerde patiëntgroepen, willen we achterhalen welke afweersignalen samenhangen met het ziekteverloop.

Doelstelling

Het doel is te onderzoeken óf en hóe het immuunsysteem een rol speelt bij het onderdrukken of juist bevorderen van de doorgroei van HER2+ DCIS tot invasieve borstkanker.

Plan van aanpak

Het onderzoek bestaat uit twee werkpakketten:

1. WP1 brengt immuunactiviteit in kaart. We analyseren zowel bekende immuunkenmerken uit gevorderde tumoren als nieuwe, nog onontdekte signalen. Hiervoor gebruiken we innovatieve methoden zoals ruimtelijke genexpressie en functionele testen op vers tumorweefsel.
2. WP2 beoordeelt of de in WP1 gevonden kenmerken iets zeggen over het risico op kanker. We selecteren kenmerken op relevantie, meetbaarheid en toepasbaarheid in de kliniek. Deze worden getest in grote cohorten van vrouwen met HER2+ DCIS met langetermijngegevens. Daarnaast gebruiken we AI om patronen te herkennen in standaard weefselbeelden (H&E) die iets zeggen over ziekteprogressie.

Verwachte uitkomst en relevantie voor de patiënt

We verwachten beter te begrijpen hoe het immuunsysteem betrokken is bij het in toom houden van HER2+ DCIS. Deze kennis kan leiden tot betere risicovoorspellingen en persoonlijkere behandeladviezen, zodat vrouwen met laag risico mogelijk minder intensief behandeld hoeven te worden. Dat draagt bij aan betere zorg en minder overbehandeling.

Vervolgstappen

Als voorspellende immuunkenmerken worden gevonden, kunnen die in een volgende fase worden vertaald naar toepasbare diagnostische tests. Met AI willen we die kenmerken automatisch herkennen in standaard weefselbeelden. Op termijn kan dit leiden tot slimmere risicostratificatie en gerichtere behandelingen.