Nieuwe immunotherapie: neutrofielen activeren met bispecifieke antilichamen voor betere behandeling van uitzaaiingen in het buikvlies

Uitzaaiingen in het buikvlies (peritoneale metastasen) komen vaak voor bij mensen met ovarium kanker of bij kanker van het spijsverteringsstelsel. Deze uitzaaiingen zorgen voor een slechte prognose. De meeste patiënten leven minder dan een jaar na de diagnose. Huidige behandelingen, zoals chemotherapie en nieuwe vormen van immunotherapie (waarbij het eigen afweersysteem wordt gestimuleerd), werken vaak niet goed bij deze groep patiënten. Dit komt doordat het buikvlies een bijzonder afweersysteem heeft dat tumoren beschermt tegen aanvallen van het immuunsysteem, vooral door het onderdrukken van belangrijke afweercellen zoals T-cellen.

Voorgestelde oplossing / doelstelling

Ons recente onderzoek laat zien dat een ander type afweercel, de neutrofiel, mogelijk wél effectief kan worden ingezet tegen tumoren in het buikvlies. Wij willen deze neutrofielen activeren met speciale ‘bispecifieke antilichamen’ (BsAbs) die zich binden aan zowel de neutrofiel als aan de tumorcel. Door deze koppeling kunnen neutrofielen de tumor aanvallen. Daarnaast wordt onderzocht of het toevoegen van het ontstekingseiwit TNF-a aan deze antilichamen de werking verder kan versterken. Het uiteindelijke doel is om te kijken of deze aanpak, eventueel in combinatie met bestaande T-cel stimulerende therapieën, leidt tot betere bestrijding van buikvliesuitzaaiingen.

Onderzoeksvragen

1. Kunnen bispecifieke antilichamen neutrofielen activeren om tumorcellen in het buikvlies effectief te doden, en hoe werkt dit precies?
2. Zorgt deze aanpak ervoor dat het afweersysteem in het buikvlies minder onderdrukt wordt, waardoor ook T-cellen beter hun werk kunnen doen en de behandeling effectiever wordt?

Plan van aanpak / onderzoeksopzet

Het onderzoek bestaat uit twee delen. In het eerste deel worden laboratoriumexperimenten gedaan met kankercellen en afweercellen van patiënten, en met stukjes tumorweefsel. Ook wordt onderzocht of de behandeling de ontwikkeling van buikvliesuitzaaiingen kan verminderen in muismodellen. In het tweede deel wordt onderzocht of de combinatie van neutrofiel-activerende bispecifieke antilichamen met T-cel stimulerende middelen (zoals bestaande immunotherapie) nog effectiever is. Hierbij wordt uitgebreid gekeken naar de samenstelling en activiteit van het afweersysteem in de tumor, met behulp van geavanceerde technieken zoals flowcytometrie en beeldvorming.

Verwachte uitkomst / relevantie voor de kankerpatiënt

Als deze nieuwe aanpak werkt, kan dit leiden tot een geheel nieuwe behandelmethode voor patiënten met uitzaaiingen in het buikvlies. Zelfs als genezing niet mogelijk is, kan het verminderen van de tumorlast en de bijbehorende klachten (zoals buikvocht) de kwaliteit van leven aanzienlijk verbeteren. Dit laatste is vooral belangrijk voor patiënten met bijvoorbeeld alvleesklierkanker, waar de vooruitzichten nu nog zeer slecht zijn.

Vervolgstappen / implementatie

Bij positieve resultaten kan deze therapie verder worden ontwikkeld en getest in klinische studies met patiënten. Er is al samenwerking met bedrijven en ziekenhuizen om de stap naar de praktijk te versnellen. Uiteindelijk kan deze behandeling, als deze veilig en effectief blijkt, beschikbaar komen voor een brede groep kankerpatiënten met buikvliesuitzaaiingen.