Lokale immuuntherapie bij patiënten met baarmoederhalskanker

Checkpointremmers zijn een succesvolle behandeling voor verschillende typen kanker, waaronder baarmoederhalskanker. Het systemisch (via de bloedbaan) toedienen van checkpointremmers is echter niet zonder bijwerkingen. Laboratoriumonderzoek heeft uitgewezen dat lokale behandeling met checkpointremmers ook erg effectief is, met een lagere dosering en minder verwachte bijwerkingen. Checkpointremmers rechtstreeks inspuiten in de tumor is vaak echter niet mogelijk, of erg belastend voor patiënten. Een alternatief is om de lokale behandeling daarom niet op de tumor zelf te richten, maar op de tumor-drainerende lymfeklieren (TDLNs).

Onderzoeksrichting/voorgestelde oplossing

TDLNs worden nog voornamelijk gezien als een route voor het uitzaaien van kankercellen. Echter, dierstudies laten zien dat TDLNs een evenzo belangrijke rol spelen bij immuuntherapie. Als TDLNs buiten spel worden gezet, zijn checkpointremmers bijna niet effectief meer. Daartegenover staat dat het direct 'behandelen' van TDLNs erg effectief is gebleken bij het behandelen van tumoren. Dit behandelen van TDLNs kan in dieren worden bereikt door het lokaal toedienen van checkpointremmers. Of dit ook mogelijk is bij (baarmoederhals)kankerpatiënten is nog niet uitgezocht.

Relevantie

Omdat de vaccinatiegraad tegen baarmoederhalskanker nog relatief laag is en rond de 50% blijft steken, de bevolking steeds ouder wordt, en andere risicofactoren voor baarmoederhalskanker toenemen zijn betere behandelingen voor baarmoederhalskanker nog steeds nodig, idealiter met zo min mogelijk bijwerkingen, voor een betaalbare prijs en met voldoende kwaliteit van leven voor patiënten. Lokale behandeling met checkpointremmers, op lagere dosering, zou hierin een doorbraak kunnen zijn.

Onderzoeksvragen

De belangrijkste vraag is of het haalbaar is om lokaal TDLNs te 'behandelen' voorafgaand aan de operatie en welke dosering checkpointremmers in staat is om kankercellen in de tumor te doden. Daarnaast willen wij bepalen of de therapie ook echt minimaal in de bloedbaan komt en lokaal blijft, met verminderde kans op bijwerkingen. 

Onderzoeksopzet

Vrouwen met baarmoederhalskanker waarbij de TDLNs nog niet zijn verwijderd in het kader van de reguliere behandeling zullen worden geïncludeerd. Vrouwen moeten in aanmerking komen voor primaire behandeling met chirurgie om deel te nemen aan de studie. Binnen deze studie zullen vrouwen voorafgaand aan de operatie behandeld worden met verschillende doseringen checkpointremmers die onder de huid worden toegediend om specifiek de TDLNs te behandelen. Weefsel en bloed analyse zal gebruikt worden om te bevestigen dat de behandeling echt lokaal blijft. Wij zullen vervolgens de chirurgie als gepland uitvoeren om te bepalen of er sprake is van kankerceldood en immunologische activiteit in het weefsel. Deelnemende vrouwen zullen dus altijd de standaardbehandeling krijgen.

Verwachte uitkomsten

De studie is een uniek project om te bepalen of het mogelijk is om tumoren te doden door lokaal de TDLNs te behandelen. Hiermee zouden patiënten in de toekomst mogelijk met een lagere dosering en minder bijwerkingen behandeld kunnen worden.

Omschrijving stappen nodig om resultaat te implementeren

De huidige studie is een fase I haalbaarheidsstudie. Fase II en III effectiviteitsstudies zijn nodig om het resultaat te kunnen implementeren.