Lokaal aan de slag met Rookvrije Start

start binnenkort

Onderzoekssamenvatting

A.     Achtergrond en probleemstelling
Zuid-Limburg kent hardnekkige gezondheidsachterstanden. In vergelijking met andere GGD-regio's komt in Zuid-Limburg vaker longkanker voor (9,0 vastgestelde diagnoses per 10.000 inwoners). De Kankeratlas laat een verhoogde longkankerincidentie zien in de gemeenten Brunssum, Heerlen, Kerkrade en Landgraaf. Meer volwassenen (18+) in deze gemeenten roken: in Brunssum rookt 19,9%, in Landgraaf 20,4%, in Heerlen 22,3% en in Kerkrade zelfs 24% (Zuid-Limburg: 19,3%; Nederlands gemiddelde: 16,7%). Verder valt in deze gemeenten op dat ruim een kwart van de mensen met een laag opleidingsniveau rookt, veel 18 t/m 39 jarigen (vruchtbare levensfase) roken en er is sprake een hogere mate van kwetsbaarheid onder alle (potentiële) ouders.

B.     Onderzoeksrichting/voorgestelde oplossing
Dit project zet in op een daling van het percentage mensen in de vruchtbare levensfase dat rookt door ervoor te zorgen dat meer mensen stoppen met roken. Het doel is dat het aantal rokers in de vruchtbare levensfase (18 t/m 39 jaar) in de vier gemeenten (Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf) in 2028 met 25% is afgenomen ten opzichte van 2020.

C.     Relevantie
Tabaksrook heeft zeer schadelijke effecten op (ongeboren) baby’s en jonge kinderen. Dit project richt zich in de vier gemeenten op het versterken van de implementatie van Rookvrije Start Zuid-Limburg en het verder uitbreiden ervan met effectieve of veelbelovende interventies en strategieën. Er is aandacht voor het bereiken van (aanstaande) ouders met (een vermoeden van) laaggeletterdheid en/of beperkte gezondheidsvaardigheden, en mensen in een kwetsbare positie (vanwege medische én sociale risicofactoren). We weten nog onvoldoende of en hoe we deze doelgroepen in Zuid-Limburg het beste bereiken met hulp om te stoppen met roken (SMR). We weten wel dat professionals het vaak lastig vinden om het gesprek aan te gaan over SMR en voor deze doelgroepen is de stap naar SMR-hulp vaak te groot. 

D.     Onderzoeksvragen
- Hoe zorgen we ervoor dat meer zorgverleners met mensen in de vruchtbare levensfase in gesprek gaan over SMR?
- Hoe kunnen meer mensen in de vruchtbare levensfase die roken worden bereikt met SMR-hulp?

E.      Onderzoeksopzet
Het plan bestaat uit 3 werkpakketten:
1. Het verhogen van de kennis over en het gebruik van bestaande initiatieven Rookvrije Start Zuid-Limburg (voorlichtingsmateriaal, scholing/e-learning, zorgpaden).
2. Het stimuleren van professionals en organisaties om extra aandacht te besteden aan mensen die roken met (een vermoeden van) laaggeletterdheid en/of beperkte gezondheidsvaardigheden.
3. Het verder uitbreiden van Rookvrije Start door integratie met interventies/initiatieven binnen Kansrijke Start en de implementatie van (nieuwe) bestaande effectieve interventies of veelbelovende strategieën (bv. Rookvrije Ouders, integratie met Centering Zwangerschap, CO-metingen).

F.      Verwachte uitkomsten
- Dat meer zorgverleners in de vier gemeenten met mensen in de vruchtbare levensfase in gesprek gaan over SMR.
- Dat meer mensen in de vruchtbare levensfase die roken worden bereikt met SMR-hulp.

G.     Omschrijving stappen nodig om resultaat te implementeren
De resultaten helpen om Rookvrije Start nog effectiever in te zetten: wat werkt, voor wie en hoe. Dat neemt de GGD op in de aanpak Rookvrije Start voor de daaropvolgende jaren. De geleerde lessen delen we o.a. met betrokken praktijkorganisaties, gemeenten, andere GGD’en, landelijke Taskforce Rookvrije Start/Trimbos-Instituut.