Landelijk implementatieprogramma voor optimale multidisciplinaire behandeling en resectie van lokaal gevorderd alvleesklierkanker (PREOPANC-4)

Buitenlandse studies laten zien dat bepaalde patiënten met alvleesklierkanker na chemotherapie nog in aanmerking zouden kunnen komen voor een operatie. Als dat zo is, stijgen de overlevingskansen aanzienlijk. De onderzoekers achter dit implementatieproject, willen deze behandelstrategie implementeren en opschalen zodat een grotere groep patiënten hiervan profiteert.

Doel van het onderzoek

Implementatie van chemotherapie gevolgd door operatie voor de groep alvleesklierpatiënten waarvoor dat veilig en haalbaar is. En zo voor deze groep de overlevingskansen vergroten.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Jaarlijks krijgen zo’n 2600 Nederlanders de diagnose alvleesklierkanker. In 35% van de gevallen gaat het om de lokaal gevorderde variant (LAPC – locally advanced pancreatic cancer), wat betekent dat er al wel ingroei is in de centrale bloedvaten, maar nog geen uitzaaiingen.

Ondanks de afwezigheid van uitzaaiingen was de gemiddelde overleving tot 10 jaar geleden slechts zo’n 9 maanden. Met de introductie van een nieuwe combinatie van chemotherapieën (FOLFIRINOX genoemd) is de overleving verlengd tot zo’n 16 maanden. Wat aan de ene kant bijna een verdubbeling, maar aan de andere kant natuurlijk alsnog erg kort is.

Nu laten recente studies zien dat bij een kwart van de LAPC-patiënten deze chemotherapie dermate aanslaat, dat er een operatieve tumorverwijdering mogelijk is. Wat resulteert in een overleving van 25-35 maanden, en een vijfjaarsoverleving van gemiddeld 20 procent. Dit kan dus een goede stap voorwaarts zijn. 

Maar in Nederland is de benadering terughoudend: hier wordt momenteel slechts 8% van de LAPC-patiënten na voorbehandeling met chemo alsnog geopereerd. Dat is vooral vanuit gedachte om patiënten te beschermen tegen de hoge kans op complicaties van een operatie. Maar toch, de recente internationale onderzoeken lijken aan te tonen dat het veilig en haalbaar zou moeten zijn om een grotere groep patiënten te opereren.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd? 

In dit implementatieonderzoek wordt gewerkt aan implementatie van deze behandelstrategie in Nederland, zodat meer LAPC-patiënten in aanmerking komen voor operatie na chemotherapie.
Met behulp van vier internationale expertisecentra, wordt een implementatieprogramma opgesteld, waarin Nederlandse specialisten zullen worden getraind. Dat stelt hen beter in staat om de patiënten te selecteren die daadwerkelijk baat zouden kunnen hebben bij tumorverwijdering na behandeling met chemotherapie.

Daarnaast wordt gedeelde besluitvorming ondersteund door training voor zorgverleners, en wordt onderzocht wat de behandelvoorkeuren en zorgtevredenheid zijn van patiënten (en hun naasten).

Voor dit project worden 223 patiënten geïncludeerd, waarvan bij verwachting bij 55 patiënten de tumor operatief verwijderd wordt.

Wat levert dit onderzoek op?

Implementatie van wetenschappelijk onderzoek is belangrijk, en daar levert dit project – met hulp van buitenlandse experts – een belangrijke bijdrage aan.
Gezien de slechte overleving van alvleesklierkanker, is elk stapje vooruit gelijk een relatief grote stap. En dat zou zeker gelden voor de implementatie van deze buitenlandse aanpak, die er naar verwachting voor zorgt dat het aantal patiënten dat in aanmerking komt voor een operatie verdubbelt, en de overleving stijgt van zo’n 16 maanden nu, naar 25 maanden.