Kleine prostaatkankeruitzaaiingen doeltreffend behandelen

Illustratie onderzoekers, artsen en patiënten met de tekst "Dit onderzoek is mogelijk dankzij donaties".

Onderzoekssamenvatting

Gepubliceerd op 14 april 2020

Bij ruim 20% van de patiënten die zijn behandeld voor prostaatkanker, komt de ziekte toch weer terug. In veruit de meeste gevallen is er dan sprake van uitzaaiingen. In dat geval kunnen patiënten (meestal levenslang) worden behandeld met hormoontherapie, maar deze behandeling is zwaar en heeft ernstige bijwerkingen.

Doel van het onderzoek

Een behandeling op maat voor prostaatkankerpatiënten met kleine uitzaaiingen. Momenteel krijgen deze patiënten hormoontherapie, maar dit is naar verwachting niet altijd (direct) nodig.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Uit eerdere onderzoeken wordt steeds duidelijker dat de ene patiënt met prostaatkankeruitzaaiingen niet hetzelfde is als de andere prostaatkankerpatiënt met uitzaaiingen. Waar momenteel hormoontherapie aan al deze patiënten wordt voorgeschreven, zijn er ook patiënten met dermate kleine uitzaaiingen (zogenaamde oligo-metastasen) dat de hormoontherapie uitgesteld kan worden.

Om die periode zo lang mogelijk te rekken is het belangrijk om patiënten met oligo-metastasen goed uit de groep te kunnen pikken en de uitzaaiingen effectief te behandelen.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

In deze studie wordt gebruik gemaakt van een speciaal soort CT-scan, de PSMA-PET/CT. Met deze techniek kunnen de kleine uitzaaiingen in vroeg stadium opgespoord worden. In deze studie wordt de PSMA-PET/CT-scan ingezet om de patiënten te selecteren bij wie gerichte behandeling mogelijk is.

Die behandeling bestaat vervolgens uit een combinatie van bestraling van de uitzaaiing, aangevuld met korte hormoontherapie. De onderzoekers verwachten dat deze combinatie effectief genoeg zal zijn om vervolgens een zo lang mogelijke periode geen hormoontherapie te hoeven ondergaan.

Aan deze patiëntenstudie doen 280 patiënten mee. Na loting komt de helft terecht in de groep met de standaardzorg, de andere helft wordt behandeld met de combinatie van bestraling en kortdurende hormoontherapie. Bij alle patiënten wordt na twee jaar de uitzaaiingsvrije overlevingsperiode bepaald, alsook bijwerkingen, kwaliteit van leven en bloedwaarden die wijzen op prostaatkanker.

Wat levert dit onderzoek op?

Er zijn veel Nederlandse instituten betrokken bij de studie. Daardoor kunnen de resultaten, als ze positief zijn, snel in de behandelrichtlijnen worden opgenomen. Daardoor wordt het voor meer prostaatkankerpatiënten met kleine uitzaaiingen mogelijk om behandeling met hormoontherapie uit te stellen.