Kankercellen die hun DNA-schade niet meer kunnen repareren

Illustratie onderzoekers, artsen en patiënten met de tekst "Dit onderzoek is mogelijk dankzij donaties".

Onderzoekssamenvatting

Door DNA-schade kan kanker ontstaan. Maar deze schade maakt de kankercel ook kwetsbaar: wat als ze hun eigen schade niet meer de baas kunnen? In dit project wordt onderzocht hoe je deze kankercellen een koekje van eigen deeg geeft.

Achtergrond

Ons genetische materiaal ligt opgeslagen in ons DNA. Dit DNA zit in elke lichaamscel. Als een cel zichzelf kopieert, wordt er ook een nieuwe kopie van dat DNA gemaakt. Dat gaat bijna altijd goed, maar ook wel eens mis. Dan kan DNA-schade ontstaan. (Wat overigens ook kan gebeuren door factoren van buitenaf, zoals roken en UV-straling).

Gelukkig zijn er in onze cellen diverse mechanismen actief, een soort ‘klusjesmannen’, die deze DNA-schade kunnen herstellen. Dat is nodig ook, want als DNA-schade opstapelt, kan kanker ontstaan. Als in kankercellen op zijn beurt weer teveel DNA-schade ontstaat, kan de kankercel niet overleven. Kortom: DNA-schade en DNA-reparatie spelen een belangrijke rol in het ontstaan van kanker en de kans dat een kankercel zijn DNA-schade overleeft.

Nu kunnen om diverse redenen de klusjesmannen in de cellen defect zijn. Bijvoorbeeld door een mutatie. Dit biedt interessante aanknopingspunten voor behandeling. Want als een kankercel één of meerdere defecte klusjesmannen heeft, dan zal hij niet lang kunnen overleven wanneer er meer schade aan zijn DNA wordt toegebracht.

Doel

De onderzoekers nemen in dit project een aantal specifieke problemen bij DNA-reparatie onder de loep. Uit voorwerk blijkt namelijk dat sommige kankercellen extra gevoelig zijn voor bepaalde soorten chemotherapie, wanneer bepaalde klusjesmannen zijn uitgeschakeld. Waar de onderzoekers naartoe willen, is een test waarmee ze voor meerdere vormen van kanker kunnen bepalen of deze overgevoeligheid bestaat, welke mutaties daaraan ten grondslag liggen, en welk type chemotherapie daar dan het beste resultaat bij zal leveren.

Plan van aanpak

Het betreft hier een laboratoriumonderzoek, wat wil zeggen dat het gaat om opdoen van kennis die pas in later stadium toepasbaar is voor de patiënt. In dit project wordt in levend tumorweefsel onderzocht wat voor defecten optreden in DNA-reparatie en welke bestaande chemotherapieën deze kankercellen vervolgens ‘over het randje’ kunnen duwen.

Relevantie voor de patiënt

Dankzij wetenschappelijk onderzoek weten we steeds beter dat er grote verschillen zijn tussen tumoren van patiënten onderling. En dat er dus niet zoiets bestaat als een ‘one size fits all’-behandeling, maar dat per patiënt moet worden bekeken wat de eigenschappen van de tumor zijn, om daar vervolgens de optimale behandeling bij te zoeken. Dit project levert kennis op die een belangrijke bijdrage kan leveren aan de ‘behandeling op maat’ van de toekomst.