Kanker geïnduceerde slordigheid in eiwitproductie

Kankercellen gebruiken mRNA als bouwinstructie voor eiwitten. Onderzoekers vermoeden dat sommige kankercellen bij stress fouten maken wanneer ze die instructies omzetten in eiwitten. Ze noemen dit ‘slordige’ eiwitproductie. In dit project onderzoeken ze hoe vaak dit voorkomt, welke genen hierbij een rol spelen en hoe dit proces mogelijk kan worden benut bij kankerbehandeling.

Doel van het onderzoek

De onderzoekers willen genen vinden die slordige eiwitproductie beïnvloeden. Daarna kiezen ze de 2 meest kansrijke genen uit de gevonden kandidaten. Ze bepalen die keuze op basis van hoe nieuw de rol van het gen is en hoe relevant het mogelijk is voor kanker. Vervolgens onderzoeken ze hoe deze genen het proces aansturen.

Waarom is dit onderzoek nodig?

De productie van eiwitten verloopt normaal gesproken nauwkeurig. In hun voorlopige onderzoek zagen de onderzoekers dat sommige kankercellen onder stress vaker fouten maken. Zo kan een tekort aan aminozuren, de bouwstenen van eiwitten, ertoe leiden dat de cel een stukje van de bouwinstructie verkeerd afleest. De onderzoekers zagen dit tot nu toe wel in kankercellen, maar niet in niet-kankercellen.

Deze fouten kunnen leiden tot afwijkende eiwitten. De onderzoekers vermoeden dat dit kankercellen kan helpen om onder moeilijke omstandigheden te overleven. De afwijkende eiwitten kunnen mogelijk ook herkenningspunten vormen voor afweercellen.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

Het onderzoek bestaat uit 3 stappen:

1. De onderzoekers ontwikkelen meetmethoden om slordige eiwitproductie vast te stellen. Daarmee onderzoeken ze een grote groep kankercellen en weefsels.
2. Ze vergelijken de genen van cellen die veel of weinig fouten maken. Ook voeren ze een grootschalige genetische test uit om genen te vinden die de fouten beïnvloeden. De gevonden genen worden daarna verder onderzocht en gevalideerd.
3. Na de screening en validatie kiezen de onderzoekers de 2 meest kansrijke genen. Ze onderzoeken hoe deze genen de slordige eiwitproductie aansturen.

Wat levert dit onderzoek op?

Het onderzoek moet duidelijk maken hoe vaak kankercellen fouten maken bij de eiwitproductie en welke genen daarbij een rol spelen. De onderzoekers zien 3 mogelijke manieren waarop deze kennis later kan bijdragen aan nieuwe behandelingen:

• Afwijkende eiwitstukjes kunnen mogelijk afweercellen helpen om kankercellen te herkennen.
• Als de slordige eiwitproductie wordt geremd, kunnen afwijkende eiwitten zich mogelijk ophopen en de kankercel beschadigen.
• Als slordige eiwitproductie sommige kankercellen helpt overleven of groeien, kan het remmen ervan mogelijk de groei van een tumor afremmen.

Dit zijn mogelijke toekomstige toepassingen. Het project onderzoekt eerst de biologische mechanismen en test nog geen behandeling bij patiënten.

Nieuws en resultaten

Oktober 2026

De onderzoekers ontwikkelden een meetmethode en vonden 2 genen die een rol spelen: ADAR1 en FTSJ1. In kankercellen hielp ADAR1 om de productie van afwijkende eiwitten onder stress in stand te houden. FTSJ1 bevorderde een specifieke fout: de inbouw van fenylalanine op een plek waar tryptofaan hoort. Daardoor ontstonden afwijkende eiwitstukjes die op kankercellen konden worden getoond. Toen de onderzoekers FTSJ1 uitschakelden, waren er minder van deze stukjes en reageerden afweercellen minder sterk.

De onderzoekers zagen ook in muizen met menselijke longkankercellen dat behandeling met afweercellen samengaat met meer van deze afwijkende eiwitstukjes. Dit effect was kleiner bij tumoren zonder FTSJ1. De studie brengt zo 2 regelgenen en hun werking in kaart.

• Lees de publicatie in Nature Cell Biology