Innovatieve bestraling combineren met immuuntherapie bij hoofd-halskanker

Hoofd-halskanker is een levensbedreigende ziekte met een grote impact op het leven van patiënten. Twee veelbelovende behandelmethoden zijn protonen-therapie (PT), een zeer nauwkeurige vorm van bestraling die gezond weefsel beter kan sparen – en immunotherapie, die het eigen afweersysteem helpt om kankercellen aan te vallen. Beide therapieën worden steeds vaker toegepast bij hoofd-halskanker, al is het effect wisselend, en er is maar weinig bekend hoe ze elkaar beïnvloeden en hoe ze optimaal gecombineerd kunnen worden. Er is daarom dringend behoefte aan onderzoek naar hoe PT en immunotherapie samen ingezet kunnen worden om behandelingen effectiever en beter verdraagbaar te maken.

Voorgestelde oplossing / doelstelling

Het IMMUNO-PROT project brengt de drie Nederlandse protontherapiecentra (UMCG, ErasmusMC/HollandPTC en MUCM+/Maastro) samen met experts in kankerimmunologie van het RadboudUMC. Het project bouwt voort op de eerdere samenwerking binnen het door KWF-gefinancierde INTO-PROT consortium.Door deze krachtenbundeling onderzoeken we hoe PT en immunotherapie elkaar kunnen versterken bij de behandeling van patiënten met hoofd-halskanker. Het doel is om nieuwe behandelstrategieën die PT en immunotherapie combineren te ontwikkelen die krachtiger zijn tegen tumoren en tegelijkertijd minder bijwerkingen veroorzaken.

Onderzoeksvragen

• Hoe beïnvloedt protontherapie het immuunsysteem?
• Op welke manier verandert deze vorm van bestraling de afweerreactie tegen kanker?
• Hoe kan protontherapie het beste worden gecombineerd met immunotherapie om de behandeling effectiever te maken?

Plan van aanpak / onderzoeksopzet

Het project bestaat uit drie onderdelen.

1. Effect op cellen en afweersysteem. We onderzoeken hoe PT kankercellen en gezonde cellen beïnvloedt en hoe hierdoor immuun en ontstekingsreacties op gang kunnen komen.
2. Interacties in het lichaam. We bestuderen hoe PT de wisselwerking verandert tussen tumoren, gezond weefsel en het immuunsysteem, vooral in combinatie met immuun-activerende behandelingen, zoals checkpoint remmers.
3. Nieuwe behandelstrategieën. In diermodellen testen we verschillende strategieën om de meest effectieve combinatie van behandelingen te vinden. Hiernaast maken we gebruik van innovatieve technieken zoals FLASH-PT, waarbij straling in extreem korte tijd wordt toegediend en mogelijk minder schade veroorzaakt aan gezond weefsel en immune therapie. Ook onderzoeken we of het uitstellen van bestraling van lymfeklieren de immuun functie beter kan behouden.

Verwachte uitkomst / relevantie voor de kankerpatiënt

Door beter inzicht te krijgen in de samenwerking tussen PT en immunotherapie, verwachten we nieuwe behandelcombinaties te ontwikkelen die 1) krachtiger zijn tegen tumoren, 2) minder schade toebrengen aan gezond weefsel en 3) leiden tot hogere overlevingskansen en een betere kwaliteit van leven voor patiënten met hoofd-halskanker.

Vervolgstappen / implementatie

De resultaten van dit onderzoek zullen richting geven aan toekomstige klinische studies gericht verbeterde behandelingen voor patiënten met hoofd-halskanker. Omdat alle drie Nederlandse protontherapiecentra betrokken zijn, kunnen nieuwe inzichten snel worden vertaald naar de klinische praktijk. Zo profiteren patiënten zo snel mogelijk van de nieuwste wetenschappelijke doorbraken.