Immuuntherapie voor longkanker verbeteren door het activeren en expanderen van T-cellen in tumor-drainerende lymfeklieren

Niet-kleincellige longkanker veroorzaakt nog steeds de meeste sterfgevallen door kanker in Nederland. De ziekte wordt vaak pas laat ontdekt, wanneer deze niet meer direct geopereerd kan worden of al is uitgezaaid. Chemotherapie en immuuntherapie worden meestal toegepast om alsnog een operatie mogelijk te maken, of om klachten te verminderen en het leven te verlengen. Slechts een minderheid van de mensen met longkanker reageert echter langdurig op deze behandelingen.

Onderzoeksrichting / voorgestelde oplossing

Ik heb eerder ontdekt dat immuuntherapie voor een groot deel werkt door het activeren van tumorspecifieke T-cellen in lymfeklieren. T-cellen in deze lymfeklieren verplaatsen zich vervolgens via het bloed naar de tumor, waar ze kankercellen kunnen aanvallen. Hoewel we de laatste jaren steeds meer te weten zijn gekomen over hoe deze T-cellen in de tumor uiteindelijk uitgeput en onwerkzaam raken, heeft dit nog niet geleid tot effectievere behandelingen voor patiënten. Ik stel voor dat we immuuntherapie effectiever kunnen maken door T-cellen te stimuleren waar ze vandaan komen: in de lymfeklier.

Onderzoeksvragen

Recent onderzoek heeft aangetoond dat T-cellen in lymfeklieren, net als in tumoren, geremd kunnen worden door andere immuuncellen. Hoe dit gebeurt, is echter nog grotendeels onduidelijk. Door het ontwikkelen van een lymfeklieratlas op basis van tientallen lymfeklieren van patiënten met longkanker wil ik bestuderen waarom sommige patiënten wel goed reageren op immuuntherapie en andere niet.

Deze kennis wil ik gebruiken om effectievere immuuntherapie te ontwikkelen. Daarnaast wil ik onderzoeken of het mogelijk is om op basis van het biopt vóór de start van immuuntherapie te bepalen wie uiteindelijk zal reageren en wie niet. Zo zouden we in de toekomst een operatie kunnen weglaten bij patiënten die sterk reageren, en in bepaalde gevallen een andere behandeling kunnen kiezen als die mogelijk effectiever is.

Onderzoeksopzet

Met een innovatief apparaat, CosMx, wil ik met mijn team lymfeklier- en tumorweefsel van 35 patiënten met longkanker in kaart brengen. Daarbij onderzoeken we welke moleculen samenhangen met een goede of slechte uitkomst op immuuntherapie. Ook nemen we biopten van vóór de start van de behandeling mee, om te zien of er dan al factoren aanwezig zijn die het succes van immuuntherapie kunnen voorspellen.

Door gebruik te maken van translationele modellen in het laboratorium wil ik nieuwe immuuntherapieën ontwikkelen die gericht zijn op het verder activeren van T-cellen uit lymfeklieren.

Verwachte uitkomsten

Deze studies moeten leiden tot effectievere immuuntherapie voor patiënten met longkanker en mogelijk veel andere tumorsoorten die al wel of nog niet met immuuntherapie worden behandeld.

Benodigde stappen voor implementatie

Door samen te werken met verschillende experts op het gebied van data-analyse en therapieontwikkeling wil ik deze nieuwe vorm van immuuntherapie verder onderzoeken bij patiënten. Als longarts-oncoloog en kankeronderzoeker in het laboratorium wil ik zo bijdragen aan het doel om longkanker voor iedereen een behandelbare ziekte te maken.