Immunotherapie en radiotherapie: hoe cGAS ons kan helpen immunogene van niet-immunogene radiotherapie schema's te onderscheiden

De doorbraak in kankeronderzoek van de afgelopen jaren is immunotherapie. Doel van dit onderzoek is om te achterhalen hoe deze behandeling verder geoptimaliseerd kan worden door combinatie met bestraling. 
Immunotherapie is een nieuwe behandeling waarbij het afweersysteem van de patiënt wordt gestimuleerd om kankercellen te herkennen en aan te vallen. Onderzoek laat zien dat bestraling dit effect versterkt, maar er is nog niet veel bekend over hoe dat precies in z’n werk gaat en hoe je dit optimaal kunt benutten. Daar willen de onderzoekers in dit project meer kennis over opdoen. 

Waarom is dit onderzoek nodig? 

Bij een meerderheid van de patiënten met kanker maakt bestraling deel uit van de behandeling. Bestraling leidt tot DNA-schade en heeft als doel de tumor af te remmen. Als er uitgezaaide kankercellen zijn, dan heeft bestraling daar in de regel geen effect op. Al zijn er uitzonderlijke gevallen bekend waarin bestraling invloed heeft op uitzaaiingen, het zogenaamde abscopal effect, waarbij het afweersysteem van de patiënt wordt geactiveerd en de uitzaaiingen opruimt. 
 
De combinatie van bestraling en immunotherapie staat in de belangstelling van veel onderzoekers, omdat de twee behandelingen elkaar flink kunnen versterken. Het is echter nog niet duidelijk hoe dit precies gaat, wat de meest optimale bestralingsschema’s zijn en langs welke biologische weg(en) dit precies verloopt.  

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd? 

De onderzoekers richten zich op een moleculaire signaleringsroute in de cel die cGAS/STING heet. Uit onderzoek blijkt dat deze route een belangrijke rol speelt bij het opwekken van een afweerreactie na bestraling. Door de moleculen in deze route fluorescent aan te kleuren, kunnen de onderzoekers heel precies zien hoe dit proces verloopt, terwijl ze experimenteren met verschillende bestralingsschema’s en doses. Omdat deze kennis nog niet ver genoeg is om in patiënten testen, gebeurt dit eerst bij muizen en vervolgens bij tumorweefsel van patiënten. 

Wat levert dit onderzoek op?  

Dit onderzoek verschaft inzicht in het versterkende effect van bestraling en immunotherapie op elkaar. Bovendien moet duidelijk worden welk bestralingsschema de meest optimale resultaten geeft, zodat er een volgende stap gezet kan worden naar de eerste patiëntenstudies.