Het ontrafelen van heterogeniteit in de moleculaire verdedigingsmechanismen van kankercellen tegen replicatiestress met single cel technologie.

afgerond

Onderzoekssamenvatting

Kankercellen zijn instabiel en gebruiken allerlei mechanismen om hun instabiliteit te kunnen overleven. Onderzoekers willen leren hoe ze dat doen en hoe ze daar een stokje voor kunnen steken. Doel van dit onderzoek is om in kaart te brengen hoe kankercellen verschillen van gezonde cellen, met name als het gaat om de wijze waarop ze hun DNA kopiëren. Daar zitten waarschijnlijk kwetsbaarheden in die kunnen worden uitgebuit om de kankercellen te bestrijden.  

Waarom is dit onderzoek nodig? 

Kankercellen worden gekenmerkt door een snelle celdeling. Daar zijn veel klassieke chemotherapieën ook op gericht: cellen doden die zich snel delen. Daarmee worden kankercellen geraakt, maar ook gezond weefsel, waar deze celdeling ook plaatsvindt. Dat kan voor heftige bijwerkingen zorgen.  Daarom is het van belang om meer eigenschappen te vinden die kankercellen wél hebben, maar gezonde cellen niet. Zodat medicijnen ontwikkeld kunnen worden die zich specifiek op die eigenschappen richten en gezonde cellen met rust laten. 

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd? 

Voorafgaand aan elke celdeling wordt het DNA gekopieerd, zodat moeder en dochtercel evenveel DNA hebben. Kankercellen hebben vaak moeite met het kopiëren van hun DNA, dat heet replicatiestress. Dat komt omdat hun DNA vol met fouten zit. Daardoor zijn kankercellen afhankelijk van mechanismen om hun eigen replicatiestress op te vangen en te overleven.  In dit laboratoriumonderzoek willen de onderzoekers zoveel mogelijk van deze mechanismen in kaart brengen. Door te begrijpen hoe kankercellen omgaan met hun replicatiestress, willen ze deze mechanismen saboteren, zodat de kankercellen niet meer kunnen overleven. 

Wat levert dit onderzoek op? 

Dit onderzoek draait om het ontrafelen van mechanismen en is niet direct gericht op een medicijn voor een bepaald type kanker. Het gaat om een proces waar veel verschillende kankercellen gebruik van maken. Door te begrijpen hoe dat werkt, en hoe je dat uit kunt schakelen, verwachten de onderzoekers een bijdrage te kunnen leveren aan gerichtere kankermedicatie in de toekomst. 

Nieuws en resultaten

September 2026

De onderzoekers hebben ontdekt waarom sommige blaaskankercellen mogelijk extra gevoelig zijn voor een nieuwe manier om kankercellen te laten afsterven. Het gaat om tumoren met extra kopieën van het E2F3-gen. Dit gen zorgt ervoor dat de celdeling wordt aangejaagd. De onderzoekers ontdekten dat deze kankercellen daardoor sterk afhankelijk zijn van het eiwit PKMYT1, dat normaal helpt voorkomen dat een cel te vroeg gaat delen.

Een medicijn dat PKMYT1 remt, lunresertib, liet de kankercellen daardoor te vroeg delen. De cellen raakten hierdoor ernstig beschadigd en stierven. De onderzoekers zagen dit vooral bij blaaskankercellen met zowel extra E2F3 als een verandering in het TP53-gen. Deze veranderingen komen relatief vaak samen voor bij spierinvasieve blaaskanker.

De onderzoekers ontdekten ook hoe de kankercellen resistent kunnen worden tegen lunresertib. Ze maken dan minder van het eiwit cycline B1 aan. Een combinatie van lunresertib met een middel dat een tweede rem op de celdeling weghaalt, een WEE1-remmer, kon deze resistente cellen in het laboratorium alsnog doden.

De resultaten geven een mogelijk aanknopingspunt voor behandeling op maat: E2F3-veranderingen kunnen in de toekomst misschien helpen bepalen welke patiënten baat hebben bij remming van PKMYT1. De resultaten zijn nog niet onderzocht bij patiënten. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of deze aanpak ook bij mensen werkt.