Het gas- en rempedaal bij longkanker

Illustratie onderzoekers, artsen en patiënten met de tekst "Dit onderzoek is mogelijk dankzij donaties".

Onderzoekssamenvatting

Gepubliceerd op 18 februari 2019

Als een cel te vaak deelt, kan kanker ontstaan. In dit project worden genen onderzocht die celdeling afremmen of juist stimuleren. Dat levert belangrijke kennis op over het ontstaan van kanker, en mogelijkheden om dit proces specifiek aan te pakken.

Achtergrond

Tijdens de ontwikkeling van kanker gaat er op celniveau veel mis. Denk bijvoorbeeld aan het proces van celgroei en celdeling: dit gebeurt normaalgesproken strikt gereguleerd. Maar bij kanker is dit proces ontregeld en kunnen tumorcellen ongeremd groeien en delen. De genen die het proces reguleren zijn in dit geval gemuteerd (beschadigd), waardoor ze overactief worden. De genen heten dan oncogenen.

Daarnaast vinden veranderingen plaats in zogeheten tumorsuppresorgenen. Dit zijn genen die als ‘slot op de deur’ fungeren en de onbeperkte celdeling verhinderen. De wisselwerking tussen oncogenen en suppresorgenen geniet veel belangstelling van onderzoekers. Het gaat namelijk om een heel fundamenteel proces dat aan de basis staat van kanker.

Speciale aandacht gaat daarbij uit naar het oncogen MYC. Wanneer MYC normaal functioneert, reguleert het processen op het gebied van deling, groei en stofwisseling. Wanneer het een oncogen wordt, is de schade groot. In veel longtumoren wordt dit oncogen teruggevonden en daarbij geldt vaak ook: des te meer MYC, des te kwaadaardiger de tumor. Onderzoekers denken dat het remmen van MYC een goede behandeling tegen kanker zou kunnen zijn, maar in de praktijk blijkt dit erg moeilijk.

Doel van het onderzoek

De onderzoekers gaan in dit laboratoriumonderzoek een stapje dieper: ze zijn een eiwitcomplex (mTORC1) op het spoor dat samenwerkt met MYC tijdens de kankerontwikkeling. Daarbij viel vooral op dat wanneer ze dit eiwitcomplex activeerden in tumorcellen waar MYC ook aanstond, de tumorcellen afstierven. Die wisselwerking willen ze in deze studie verder onderzoeken, met als belangrijkste vraag of de tumor minder, later en/of anders optreedt wanneer wordt gesleuteld aan de concentraties MYC en mTORC1. De kennis die daarmee wordt gegenereerd moet leiden tot een effectiever aanpak van MYC-gedreven tumoren.

Plan van aanpak De onderzoekers gaan met (inter)nationale MYC-experts uitzoeken wat er gebeurt in kankercellen wanneer ze ingrijpen op mTORC1 en MYC. Daarbij kijken ze vooral naar wat er gebeurt met de stofwisseling binnenin de cellen. Ze verwachten namelijk dat deze verandert. Door diverse voedingsstoffen van cellen te labelen, kunnen ze zien wat er met de inname en uitstoot van deze moleculen gebeurt. Dat kan als basis dienen voor nieuwe behandelmethoden, bijvoorbeeld door de voedingsstoffen van MYC-gedreven tumoren af te snijden.

Wat levert dit onderzoek op?

Het gaat hier om een laboratoriumonderzoek, waarbij gebruik wordt gemaakt van levend tumorweefsel. Dat wil zeggen dat er nog niet direct een toepassing voor patiënten uit voort zal komen, maar dat wel de noodzakelijke kennis wordt opgedaan om ooit tot zo’n toepassing te komen.