Het fosfoproteoom, sleutel tot ontspoorde kinases in darmtumoren en therapie op maat

DNA-onderzoek is belangrijk om in kaart te brengen wat er mis gaat bij kankercellen. Maar DNA is geen op zichzelf staand molecuul: het bevat genetische (erfelijke) informatie die voorschrijft welke eiwitten in de cel moeten worden gemaakt en geactiveerd. De onderzoekers willen in dit project uitzoeken of analyse van de geactiveerde eiwitten nieuwe inzichten verschaft in de behandeling van darmkanker. 

Doel van het onderzoek 

Nieuw inzicht verkrijgen in de onderliggende cellulaire processen die een rol spelen bij darmkanker én deze inzichten vertalen naar toepassingen die het mogelijk maken om te voorspellen welke patiënt baat heeft bij welke behandeling. 

Waarom is dit onderzoek nodig? 

Biologische processen als celgroei en celdood zijn sterk ontspoord binnen kankercellen. Dit komt voornamelijk omdat, als gevolg van DNA-schade, bepaalde enzymen in de cel actief zijn (kinases) die deze processen de verkeerde kant op sturen. Die kinases kunnen op hun beurt met geneesmiddelen afgeremd worden, zogenaamde kinaseremmers.   Ook voor darmkankerpatiënten bestaan specifieke kinaseremmers, maar die werken niet voor de hele groep. Wanneer je, zonder voorselectie, deze kinaseremmers toedient, werkt het bij 10 procent van de patiënten. Wanneer eerst in het lab wordt onderzocht welke onderliggende DNA-fouten er zijn, werkt de behandeling alsnog bij zo’n 60 procent – dus niet iedereen.  Het idee zelf lijkt dus veelbelovend, maar om echt een grote groep patiënten te laten profiteren van kinaseremmers, is extra onderzoek nodig. Onderzoek naar hoe je kunt voorspellen wie baat heeft bij welke kinaseremmer bijvoorbeeld, of nieuwe aangrijpingspunten voor andere geneesmiddelen. 

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

Om deze problemen aan te pakken is het belangrijk om een beter beeld te krijgen van de complexe signaalroutes binnen kankercellen en de rol die kinases hierin spelen. Traditioneel werd in onderzoek vooral naar het DNA gekeken, de genetische code van cellen. Maar deze genen staan aan de basis van eiwitten die een bepaalde functie vervullen. En welke eiwitten geactiveerd zijn hangt niet alleen af van het DNA, maar ook van andere factoren.   Daarom gaan de onderzoekers in dit internationale project een grootschalige analyse uitvoeren op de verschillende eiwitten die ‘aan’ staan in darkankercellen. Dit geeft waarschijnlijk een beter beeld van wat er precies gaande is in kankercellen en geeft dus ook meer richting aan de ontwikkeling van passende geneesmiddelen. 

Wat levert dit onderzoek op? 

In dit onderzoek wordt op tumormateriaal van patiënten getest of deze aanpak (analyse van functionele eiwitten) vruchtbaar is om te komen tot een effectievere behandeling op maat voor patiënten met darmkanker. Bij goede resultaten kan de stap naar klinische toepassing worden gemaakt.