Hergebruik van groeifactor receptoren: de Achilleshiel van invasief hoofd-hals kanker?

Hoofd-halskanker is een van de meest dodelijke vormen van kanker. Er zijn helaas nog geen behandelingen die echt goed en specifiek werken. Chirurgie is vaak lastig, omdat de tumor erg invasief is: de tumorcellen groeien het omliggende weefsel in en komen vaak terug of zaaien uit naar andere plekken. Bovendien weten we niet goed waarom sommige tumoren wél reageren op bestaande therapieën en andere niet. Het resultaat is dat bijna de helft van de patiënten binnen vijf jaar overlijdt. We moeten dus beter begrijpen waarom deze tumoren zo agressief zijn, zodat we nieuwe behandelingen kunnen ontwikkelen.

Onderzoeksrichting / voorgestelde oplossing

Ons onderzoek laat zien dat dat invasieve tumoren afhankelijk zijn van een soort “hergebruik” van bepaalde eiwitten die hun invasieve manier van groeien aanjagen. Experimenten met mini-tumoren (organoïden) en muismodellen laten zien dat het molecuul FER hierin een sleutelrol speelt. Tumoren met veel FER gedragen zich agressiever, en patiënten hebben dan een slechtere prognose. Daarom willen wij precies uitzoeken hoe FER invasieve groei mogelijk maakt. Ook willen we nieuwe medicijnen testen die FER heel gericht afbreken. Zo pakken we een echte kwetsbaarheid van hoofd-halskanker aan.

Relevantie

Kankercellen zijn als het ware “verslaafd” aan de eiwitten die invasieve groei aanzetten. Die verslaving maakt de tumor gevaarlijk, maar biedt ook een kans: als we de verslaving doorbreken, stort de tumor in. Voor patiënten met hoofd-halskanker is de prognose nu slecht en de behandeling vaak zwaar en verminkend. Door FER te remmen kunnen we die invasieve groei stoppen en zo een enorme winst boeken.

Onderzoeksvragen

Ons onderzoek richt zich op twee hoofdvragen:

1. Hoe zorgt FER ervoor dat tumoren afhankelijk blijven van deze groeifactoren?
2. Kunnen medicijnen die FER uitschakelen daadwerkelijk invasieve kankercellen stoppen?

Onderzoeksopzet

We gebruiken organoïden van invasieve tumoren om het gedrag van hoofd-halskanker nauwkeurig te bestuderen. Met biochemie en celbiologie kijken we hoe FER het activeren en hergebruiken van pro-invasieve eiwitten regelt. Daarnaast testen we nieuwe FER-remmende medicijnen in muismodellen van uitgezaaide hoofd-halskanker.

Verwachte uitkomsten

We verwachten een goed inzicht te krijgen hoe FER de “eiwitkringloop” controleert die nodig is voor invasieve groei. Deze kennis kan leiden tot betere diagnostiek en prognose. Bovendien laten eerste resultaten al zien dat nieuwe specifieke medicijnen tegen FER de invasie van organoïden goed remmen. We denken daarom dat deze middelen ook in patiënten effectief zullen zijn.

Stappen richting toepassing

Samenwerkingsverbanden tussen basale wetenschappers en klinische specialisten zijn cruciaal voor het toepassen van de door ons ontwikkelde test die FER in tumoren kan aantonen. Samen met het hoofd-hals team en de pathologen van het UMC Utrecht en daarbuiten willen we deze test en de medicijnen snel vertalen naar de kliniek. Zodra onze preklinische studies positief zijn, starten we direct met het voorbereiden van toepassingen bij patiënten.