Glioma Longitudinal AnalySiS (GLASS-NL): Op weg naar betere indicatoren voor maligne progressie van IDH gemuteerde astrocytomen.

Gerichte Gift
afgerond

Onderzoekssamenvatting

Gliomen zijn agressieve hersentumoren die vrij makkelijk het omliggende hersenweefsel binnendringen. Daardoor is het voor de neurochirurg moeilijk om ze volledig te verwijderen. De tumor kan na behandeling terugkomen en zich daarbij anders gedragen dan voor de behandeling. Onderzoekers willen beter begrijpen hoe gliomen in de loop van de tijd veranderen en welke veranderingen samenhangen met terugkeer en resistentie tegen behandeling.

Doel van het onderzoek

De onderzoekers willen in kaart brengen hoe gliomen tijdens de ziekte veranderen. Ze kijken daarbij naar veranderingen op moleculair niveau.

Met deze kennis willen ze beter begrijpen waarom gliomen terugkomen en waarom behandelingen na verloop van tijd minder goed kunnen werken.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Gliomen kunnen diep in het omliggende hersenweefsel groeien. Daardoor is het vaak niet mogelijk om de hele tumor te verwijderen. Een tumor kan na een succesvolle eerste behandeling terugkomen en resistent zijn tegen een behandeling die eerder wel goed werkte.

Het is nog onvoldoende bekend welke veranderingen in de tumor daarbij optreden en welke rol eerdere behandelingen, zoals chemotherapie en bestraling, spelen.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers werken mee aan het internationale GLASS-consortium. Zij onderzoeken tumorweefsel van patiënten die meerdere keren zijn geopereerd. Het gaat om tumorweefsel dat op verschillende momenten tijdens de ziekte is verzameld, bijvoorbeeld bij een eerste en een volgende operatie.

Met 3 verschillende moleculaire tests brengen ze veranderingen in de eigenschappen van de tumor in kaart. De resultaten worden gecombineerd met hersenscans en medische gegevens over het verloop van de ziekte. Met bioinformatica onderzoeken de wetenschappers welke conclusies uit deze gegevens kunnen worden getrokken.

Het Nederlandse deel van het onderzoek omvat 100 patiënten. Internationaal worden gegevens van ongeveer 1.500 patiënten verzameld.

Wat levert dit onderzoek op?

Het onderzoek moet duidelijk maken hoe gliomen zich tijdens de ziekte ontwikkelen en welke veranderingen optreden bij terugkeer van de tumor.

Deze kennis kan nieuwe aanknopingspunten geven voor een behandeling die beter aansluit bij de eigenschappen van de tumor.

Nieuws en resultaten

Oktober 2026

De onderzoekers hebben in kaart gebracht hoe 2 soorten gliomen zich in de loop van de tijd genetisch ontwikkelen. Ze onderzochten tumorweefsel van 183 mensen met een astrocytoom of oligodendroglioom, verzameld op verschillende momenten tijdens de ziekte. De 2 tumorsoorten blijken zich op verschillende manieren aan te passen aan ziektegroei en behandeling.

Bij oligodendrogliomen ontstaan bij een terugkeer van de tumor vaker nieuwe veranderingen in onder andere de PI3K- en NOTCH1-genen. Bij astrocytomen ontstaan juist vaker veranderingen in het aantal of de structuur van chromosomen. Deze veranderingen hangen samen met slechtere vooruitzichten na terugkeer van de tumor. Ook vonden de onderzoekers duidelijke sporen van eerdere behandeling met chemotherapie of bestraling in het DNA van de teruggekeerde tumoren.

De resultaten laten zien dat astrocytomen en oligodendrogliomen op verschillende manieren resistent kunnen worden tegen behandeling. Dit geeft nieuwe aanknopingspunten voor verder onderzoek naar behandelingen die beter aansluiten bij de eigenschappen en ontwikkeling van de tumor.

December 2019

De eerste grote studie van het internationale GLASS-consortium liet zien dat gliomen in de loop van de tijd genetisch veranderen. De onderzoekers analyseerden tumorweefsel van 222 volwassenen op verschillende momenten. Ze vonden onder andere aanwijzingen dat behandeling met chemotherapie en bestraling de verdere ontwikkeling van de tumor kan beïnvloeden.

Meer informatie