Gebruik van spontane antilichaam responsen tegen tumoren als biomarker en versterker van anti-tumor immuunresponsen.

Tumorcellen bevatten vaak eiwitten die er niet horen te zijn, eiwitten die in gezonde situaties alleen in embryo’s of genitaliën tot expressie komen en daarom wel “Cancer Testis Antigens” (CTA) worden genoemd. Tegen deze eiwitten ontstaan regelmatig spontane immuun responsen, meestal in de vorm van antilichamen, die je in bloedplasma kan detecteren. In het verleden is er veel onderzoek gedaan om te kijken of er met behulp van vaccins een T cel immuunrespons tegen deze eiwitten kon worden opgewekt, dit bleek moeilijk en niet erg effectief, omdat T cel responsen moeilijker op te wekken zijn dan antilichaam responsen. Maar sinds de ontdekking dat veel tumoren mutaties hebben die leiden tot eiwitten waar T cellen veel beter tegen kunnen optreden, maar die voor elke patiënt individueel anders zijn (zogeheten neo-antigenen), is veel van het onderzoek naar CTA gestopt. Wij zijn ervan overtuigd dat deze kennis nog steeds zeer bruikbaar is, en dat de twee verschillende manieren van immuun herkenning elkaar goed kunnen versterken. Wij willen in het bloed van longkanker patiënten voordat ze (chemo)radiotherapie ontvangen, de antilichaam respons tegen deze CTA meten. Onze hypothese is dat de aanwezigheid van deze respons kan voorspellen dat patiënten baar zullen hebben van de therapie (eventueel gecombineerd met immuuntherapie). Wij verwachten dat antilichamen tegen CTA zullen binden aan de kapot-bestraalde tumorcellen, die daarna veel efficiënter door gespecialiseerde afweercellen worden opgenomen en die dan vervolgens andere afweercellen kunnen activeren om nog levende tumorcellen te herkennen en doden. De simpele analyse van antilichamen in bloedplasma zou dan een maat zijn voor algehele (bredere) immuun activatie. Wij gaan testen of dat klopt. We zijn ervan overtuigd dat patiënten waarbij een antilichaam respons meetbaar is vóór behandeling een betere prognose hebben na de therapie, en dat dit samenvalt met een sterkere mate van activatie van immuun cellen in het bloed. Deze manier van immuun activatie met behulp van de antilichaam respons zou de activatie van immuun cellen tegen alle mogelijke eiwitten op tumoren (onder ook neo-antigenen) kunnen versterken.
Wij willen deze theorie gaan testen in plasma van longkanker patiënten die al aanwezig zijn in de biobank van Amsterdam UMC of door ons opgeslagen zijn in het kader van klinische trials, en door het analyseren van bloedcellen uit deze patiënten.
Met de kennis vergaart in dit kleine hoog-risico project kunnen we onze hypothese bevestigen, en bewijs vergaren dat antilichaam responsen een goede biomarker zijn, zodanig dat we voldoende aanleiding hebben tot het schrijven van een groter project waarin we dit mechanisme helemaal willen ontrafelen. Uiteindelijk hopen we te komen tot kennis die helpt om betere keuzes maken over combinatie therapieën, patiënten vooraf te selecteren op kans op therapie-succes, en nieuwe mogelijkheden te vinden om therapieën te versterken.