Fase-1 studie ter onderzoek van de optimale dosering van FA-ICG als hulpmiddel bij de operatieve verwijdering van het maligne glioom

voortijdig beëindigd

Onderzoekssamenvatting

Tumorweefsel aankleuren met een fluorescente stof – zodat je ze beter kunt zien én wegsnijden – is in opmars, maar er zijn nog wel praktische problemen, zoals de verstoring door achtergrondlicht en het voldoende doordringen in het weefsel van de kleurstoffen. Onderzoekers willen in dit project een nieuwe stof onderzoeken die deze praktische uitdagingen te lijf gaat, met als doel agressieve hersentumoren beter te opereren.  

Waarom is dit onderzoek nodig? 

Glioblastoma is een zeer agressieve hersentumor: de gemiddelde overleving is maar 15 maanden bij de huidige standaardbehandeling (operatie, gevolgd door bestraling en chemo). 
 
Het is van groot belang om de tumor zo goed mogelijk weg te kunnen snijden. Dit geeft verlichting van de symptomen die worden veroorzaakt door de druk die een hersentumor geeft op het omliggende hersenweefsel. Grote uitdaging bij zo’n operatie is dat het niet altijd even goed zichtbaar is waar de tumor ophoudt en het gezonde weefsel begint. En in kwetsbaar hersenweefsel wil je natuurlijk ook niet teveel wegsnijden. 

Het zichtbaar maken van tumorweefsel met een lichtgevende (fluorescerende) stof en speciale camera is een veelbelovende techniek, die chirurgen in staat stelt om tumorweefsel goed te detecteren en verwijderen tijdens de operatie. Recent onderzoek wijst uit dat de stof 5-ALA goed in staat is om tumorweefsel aan te kleuren, waardoor betere verwijdering mogelijk is. Fluorescent opereren met deze stof is daarom in opmars.  

Echter, het nadeel van 5-ALA is dat het licht geeft in het voor ons oog zichtbare deel van licht: dit dringt slecht door weefsel heen én geeft veel achtergrondlicht geeft, waardoor het alsnog uitdagend is om het hersentumorweefsel te onderscheiden. Bovendien moet de operatie met deze stof volledig in het donker gebeuren, omdat de fluorescentie anders niet zichtbaar is door het achtergrondlicht van de operatielampen.  

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd? 

In dit onderzoek wordt de toepassing van een andere stof (indocyanide groen) geëvalueerd: een stof die nabij infrarood lichtgeeft en dus niet met het oog zichtbaar is, maar wel heel goed wordt opgepikt met infrarood camerasystemen. Dit licht dringt dieper door in het weefsel en geeft minder verstrooiing, waardoor het beter mogelijk wordt om het tumorweefsel te onderscheiden met de operatielampen aan.  

Op papier klinkt deze stof als een goed alternatief, maar de veiligheid, optimale dosering en praktische toepasbaarheid moet natuurlijk wel eerst goed worden onderzocht. Dat gebeurt in dit project, waarbij 15 patiënten op deze manier gaan worden geopereerd. 

Wat levert dit onderzoek op? 

Dit onderzoek kan bijdragen aan betere operatiemogelijkheden voor patiënten met glioblastomen, wat voordelig kan zijn voor zowel de overleving als kwaliteit van leven van de patiënt. 

Nieuws en resultaten

De onderzoekers hebben de kleurstof indocyanidegroen gekoppeld aan een vetzuur dat kankercellen gebruiken als energiebron. Na toediening hoopt de kleurstof zich op in het tumorweefsel, wat met nabij-infraroodcamera's zichtbaar is te maken tijdens een operatie. Dat helpt chirurgen om de tumor nauwkeuriger te lokaliseren en te verwijderen. De methode is succesvol getest bij muizen met een hersentumor en bij een hond met een mastocytoom, uiteraard met toestemming van de eigenaar. De studie laat zien dat het vetzuurverbruik in kankercellen een veelbelovende manier is om kanker in beeld te brengen, zowel voor diagnostiek als voor chirurgische behandeling.