Detectie van tumoren in de alvleesklierkop met behulp van kunstmatige intelligentie (AI): de DETAIL studie

Alvleesklierkanker is één van de meest dodelijke vormen van kanker. Minder dan 5 op de 100 patiënten leeft nog vijf jaar na de diagnose. Een belangrijke reden hiervoor is dat de ziekte vaak pas laat wordt ontdekt. De eerste klachten zijn meestal vaag (zoals buikpijn, vermoeidheid of gewichtsverlies), en de tumor is op een CT-scan vaak moeilijk te zien. Daardoor wordt de diagnose soms gemist of te laat gesteld. Hoe eerder de tumor gevonden wordt, hoe groter de kans op een operatie en overleving.

Onderzoeksrichting/voorgestelde oplossing

Wij hebben een computerprogramma ontwikkeld op basis van kunstmatige intelligentie (AI) dat CT-scans van de buik automatisch analyseert en helpt bij het opsporen van tumoren in de regio van de kop van de alvleesklier. In dit project onderzoeken we of radiologen met behulp van dit AI-programma tumoren eerder en betrouwbaarder kunnen ontdekken dan zonder AI.

Relevantie

Voor patiënten betekent dit een snellere en betrouwbaardere diagnose, minder onnodige extra onderzoeken, en een grotere kans op een behandeling die kan genezen. Voor de samenleving kan dit leiden tot betere overlevingskansen, minder ongelijkheid tussen patiënten en mogelijk lagere zorgkosten. Dit onderzoek is vernieuwend omdat het voor het eerst in Nederland op grote schaal wordt getest in de praktijk. Dit zal de vraag beantwoorden of een AI-hulpmiddel daadwerkelijk helpt bij het opsporen van alvleesklierkanker.

Onderzoeksvragen

• Vergroot AI de kans dat een radioloog een tumor tijdig ontdekt, ook als de radioloog geen expert is in het voortijdig opsporen van alvleesklierkanker?
• Verkort AI de tijd tussen eerste onderzoek en behandeling?
• Leidt AI tot vroegere ziektestadia bij ontdekking en betere overleving?
• Is het effect van AI groter in niet-expertziekenhuizen dan in expertziekenhuizen?

Onderzoeksopzet

In 25 Nederlandse ziekenhuizen (5 expertcentra en 20 regionale ziekenhuizen) nemen we ruim 3.750 patiënten op die een CT-scan krijgen wegens een verdenking op alvleesklierziekte. Eerst werken ziekenhuizen zoals gebruikelijk (zonder AI). Daarna stappen ze gefaseerd over naar AI-hulp. Zo kunnen we goed vergelijken wat er verandert met en zonder AI.

Verwachte uitkomsten

We verwachten dat radiologen samen met AI meer tumoren tijdig ontdekken dan radiologen alleen, waardoor patiënten eerder worden verwezen naar een gespecialiseerd centrum en sneller behandeld kunnen worden. Dit vergroot de kans dat een operatie nog mogelijk is, verbetert de overlevingskansen en verkort de stressvolle wachttijd voor patiënten.

Benodigde stappen voor implementatie

Het AI-model wordt tijdens dit onderzoek getest via een veilige, online omgeving (Collective Minds Radiology) en is daardoor technisch direct inzetbaar in alle Nederlandse ziekenhuizen. Tegelijkertijd onderzoeken we welke implementatieroute het meest geschikt is voor de lange termijn. Daarbij kijken we naar landelijke initiatieven voor AI in de radiologie, en naar mogelijkheden zoals een start-up of samenwerking met een commerciële partij om een brede toegankelijkheid te waarborgen van deze technologie in de toekomst. Zo weten we na afloop welke route het meest haalbaar en toekomstbestendig is, zodat het AI-model niet alleen effectief, maar ook praktisch en organisatorisch klaarstaat voor landelijke invoering.