De klok tikt door: tijd om de link te leggen tussen verstoorde dag-nacht ritmes en langdurige vermoeidheid na dikkedarmkanker.

lopend
Beschikbaar voor gerichte giften

Onderzoekssamenvatting

Veel mensen blijven na de behandeling van dikkedarmkanker lange tijd moe. Meer dan 1 op de 3 overlevers heeft hier 1 jaar na de behandeling nog last van. Deze vermoeidheid kan grote gevolgen hebben voor het dagelijks leven en de kwaliteit van leven. In dit onderzoek wordt gekeken welke rol het dag-nachtritme speelt bij langdurige vermoeidheid na dikkedarmkanker.

Doel van het onderzoek

De onderzoekers willen achterhalen of verstoringen in het dag-nachtritme samenhangen met langdurige vermoeidheid na dikkedarmkanker. Ook onderzoeken ze welke rol slaap, het stresshormoon cortisol, veel zitten en lichamelijke activiteit hierbij spelen.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Bestaande behandelingen tegen langdurige vermoeidheid na kanker helpen nog onvoldoende. Om betere behandelingen te ontwikkelen, is meer kennis nodig over de lichamelijke processen die vermoeidheid veroorzaken.

Er zijn aanwijzingen dat een verstoord dag-nachtritme hierbij een rol speelt. Zo lijken verschillen in het ritme van activiteit en rust, slaap en de hoeveelheid cortisol gedurende de dag samen te hangen met vermoeidheid. Ook veel zitten en lichamelijke activiteit kunnen invloed hebben op deze processen. Door deze verbanden beter te begrijpen, kunnen nieuwe mogelijkheden ontstaan om langdurige vermoeidheid te voorkomen of verminderen.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers gebruiken gegevens uit de EnCoRe-studie. Daarin worden mensen met dikkedarmkanker vanaf hun diagnose gevolgd tot 5 jaar na de behandeling.

Voor het eerste deel van het onderzoek gebruiken de onderzoekers gegevens van ongeveer 557 deelnemers. Zij dragen op verschillende momenten na hun behandeling 7 dagen lang een bewegingsmeter. Daarmee worden hun activiteit, rust en slaap gemeten. Met vragenlijsten worden onder andere vermoeidheid, slaapkwaliteit en verschillende vormen van vermoeidheid in kaart gebracht.

Bij ongeveer 100 deelnemers verzamelen de onderzoekers daarnaast speeksel op 6 weken, 6 maanden en 1 jaar na de behandeling. Daarmee meten ze hoe de hoeveelheid van het stresshormoon cortisol gedurende de dag verandert.

Vervolgens onderzoeken ze hoe veranderingen in dag-nachtritme, slaap, cortisol, zitten en bewegen over langere tijd samenhangen met vermoeidheid.

Wat levert dit onderzoek op?

Dit onderzoek geeft meer inzicht in de rol van het dag-nachtritme bij langdurige vermoeidheid na dikkedarmkanker. Ook wordt duidelijker hoe lichamelijke activiteit en veel zitten hiermee samenhangen.

Deze kennis kan nieuwe aanknopingspunten opleveren voor behandelingen die langdurige vermoeidheid na dikkedarmkanker helpen voorkomen of verminderen.

Nieuws en resultaten

Oktober 2025

De onderzoekers bekeken bij 396 overlevers van dikkedarmkanker of veranderingen in lichaamsgewicht, vet- en spiermassa samenhangen met slaapproblemen in de eerste 2 jaar na de behandeling. Ze vonden over het algemeen geen duidelijk verband tussen lichaamssamenstelling en slaapproblemen.

Wel bleek dat deelnemers bij wie de BMI na de behandeling toenam, in dezelfde periode minder slaapproblemen rapporteerden. Mogelijk hangt dit samen met herstel na de behandeling. Omdat het om een verband gaat, kan uit dit onderzoek niet worden geconcludeerd dat aankomen in gewicht leidt tot beter slapen. Ook kan bijvoorbeeld beter slapen samengaan met herstel en gewichtstoename.

Mei 2024

De onderzoekers ontdekten dat het dagelijkse ritme van activiteit en rust samenhangt met vermoeidheid, slaapproblemen en kwaliteit van leven na dikkedarmkanker. Overlevers met een actiever en regelmatiger dag-nachtritme rapporteerden over een periode tot 5 jaar na de behandeling minder vermoeidheid en een betere kwaliteit van leven. Sommige kenmerken van dit ritme hingen ook samen met minder slaapproblemen.

De resultaten wijzen erop dat niet alleen hoeveel iemand beweegt belangrijk kan zijn, maar ook hoe activiteit en rust over de dag zijn verdeeld. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of het aanpassen van het dag-nachtritme daadwerkelijk kan helpen om vermoeidheid en slaapproblemen te verminderen.