Cycline-afhankelijke kinases die transcriptie moduleren als geneesmiddeltargets voor borstkanker.

Triple-negatieve borstkanker is een agressieve vorm van borstkanker die ongeveer 15 tot 20% van de mensen met borstkanker treft. Triple-negatieve borstkanker groeit snel en zaait vaker uit dan veel andere soorten borstkanker. Daardoor zijn de overlevingskansen lager. Onderzoekers willen daarom beter begrijpen hoe triple-negatieve borstkankercellen groeien en overleven. Ze kijken hierbij naar 2 eiwitten: CDK9 en CDK12. Deze eiwitten helpen kankercellen om bepaalde genen aan of uit te zetten. Mogelijk zijn ze een nieuw doelwit voor behandeling.

Doel van het onderzoek

De onderzoekers willen ontdekken of CDK9 en CDK12 goede aangrijpingspunten zijn voor een nieuwe behandeling van triple-negatieve borstkanker. Ze onderzoeken:

• welke rol CDK9 en CDK12 spelen in kankercellen
• hoe remmers van deze eiwitten werken
• waarom sommige kankercellen gevoelig zijn voor deze remmers
• waarom andere kankercellen juist ongevoelig zijn
• of combinaties van behandelingen kunnen helpen om ongevoeligheid te verminderen

Het beoogde eindresultaat is meer kennis over mogelijke nieuwe behandelingen voor mensen met triple-negatieve borstkanker.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Triple-negatieve borstkanker is moeilijk te behandelen. Dat komt onder andere doordat de kankercellen genetisch sterk van elkaar verschillen. Hierdoor werkt een behandeling bij de ene patiënt beter dan bij de andere. In eerder onderzoek zagen de onderzoekers dat vooral CDK9 en CDK12 belangrijk lijken voor triple-negatieve borstkankercellen. Sommige kankercellen bleken gevoelig te zijn voor remmers van deze eiwitten, andere juist ongevoelig. Het is dus belangrijk om meer inzicht te krijgen in wat die gevoeligheid bepaalt.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers gaan 3 dingen onderzoeken:

1. Welke genen hangen samen met CDK9 en CDK12?De onderzoekers brengen in kaart welke genen afhankelijk zijn van CDK9 en CDK12. Genen bevatten informatie die cellen nodig hebben om te werken. Kankercellen gebruiken sommige genen om te groeien en te overleven. De onderzoekers bekijken welke genen veranderen als ze CDK9 of CDK12 remmen. Ook vergelijken ze deze gegevens met informatie van mensen met triple-negatieve borstkanker.
2. Waarom werken remmers wel of niet?De onderzoekers testen remmers van CDK9 en CDK12 op verschillende borstkankercellen. Sommige cellen reageren goed op deze remmers. Andere cellen zijn ongevoelig. Met speciale technieken zoeken de onderzoekers welke genen hierbij een rol spelen. In eerder werk vonden ze bijvoorbeeld een gen dat een remmer uit de cel kan pompen. Daardoor kan de remmer minder goed werken. Ook vonden ze genen die betrokken zijn bij de stofwisseling van kankercellen. Deze kennis kan helpen om beter te begrijpen waarom een behandeling wel of niet werkt.
3. Werken de remmers ook in modellen die dichter bij de patiënt staan?De onderzoekers testen de remmers niet alleen in losse kankercellen. Ze gebruiken ook stukjes tumorweefsel van patiënten. Daarnaast onderzoeken ze kankercellen uit vocht rond de longen. Dit vocht kan ontstaan bij uitgezaaide kanker. Zo willen de onderzoekers beter begrijpen of CDK9- en CDK12-remmers ook kansrijk zijn bij echte patiënten.

Wat levert dit onderzoek op?

Dit onderzoek kan duidelijk maken of CDK9 en CDK12 bruikbare doelwitten zijn voor een toekomstige behandeling van triple-negatieve borstkanker. Het onderzoek levert vooral kennis op over:

• hoe triple-negatieve borstkankercellen afhankelijk zijn van CDK9 en CDK12
• hoe remmers van deze eiwitten werken
• waarom kankercellen ongevoelig kunnen worden
• welke combinaties van behandelingen mogelijk verder onderzocht kunnen worden

Voor patiënten betekent dit nog geen nieuwe behandeling op korte termijn. Daarvoor is meer onderzoek nodig. Maar de resultaten kunnen wel een belangrijke stap zijn naar beter onderbouwde, gerichtere behandelingen voor triple-negatieve borstkanker.

Nieuws en resultaten

Januari 2026

Remmers van CDK9 (een eiwit dat kankercellen helpt om belangrijke 'overlevingsgenen' aan te zetten) remden de groei van verschillende typen triple-negatieve borstkanker en veroorzaakten celdood. Combinaties met EGFR-remmers (geneesmiddelen die groeisignalen blokkeren) versterkten dit effect, maar gaven ook meer bijwerkingen. De aanpak is weliswaar veelbelovend, maar kan pas naar patiënten als betere (en veiligere) doseringen of combinaties mogelijk zijn.

• Lees de publicatie in Cellular Oncology