Betere tumormodellen om effectievere therapieën tegen alvleesklierkanker te ontwikkelen

Voor verschillende vormen van kanker is veel vooruitgang geboekt in de afgelopen jaren, maar helaas is dat voor alvleesklierkanker veel minder het geval. Dit blijft een kanker met een zeer slechte overleving. Een deel van het probleem is het gebrek aan werkzame behandelingen en daarbij het optreden van ongevoeligheid voor toegepaste chemotherapie. Wij denken dat dit veroorzaakt wordt door de bindweefselcellen in de tumor, de zogenaamde tumor-geassocieerde fibroblasten (CAFs), die wel 80% van de tumormassa kunnen vormen. In veel laboratoriummodellen die gebruikt worden om de werkzaamheid van nieuwe medicijnen te testen zijn deze CAFs afwezig, waardoor niet goed beoordeeld kan worden of de behandeling werkt.

Voorgestelde oplossing / doelstelling

In ons huidige KWF project hebben we nieuwe modellen gemaakt van tumorcellen en CAFs, die samen 3 dimensionale mini-tumoren vormen. De mini-tumoren lijken daardoor op de tumor van de patient. Op dit moment ontbreekt er nog 1 component die we graag willen toevoegen, de zogenaamde extracellulaire matrix (ECM, bindweefsel) dat een barrière voor (chemo)-therapie kan vormen. Daarnaast hebben we in ons eerdere onderzoek geleerd wat er verandert in CAFs (signaalroutes) wanneer ze tumorcellen ongevoelig maken voor behandeling met chemotherapie. Die kennis willen we nu gebruiken om behandelingen te testen die dat tegen gaan.

Onderzoeksvragen

1. Kunnen we nog betere/meer voorspellende alvleesklierkanker modellen maken door het toevoegen van extracellulaire matrix?
2. Kunnen we ongevoeligheid voor chemotherapie verminderen door signaalroutes in CAFs te remmen?

Plan van aanpak / onderzoeksopzet

Voor de eerste onderzoeksvraag zullen we gebruik maken van de expertise van een onderzoeksgroep in Portugal waarmee we samenwerken en die veel ervaring heeft met ECM modellen. Zij willen die kennis met ons delen, zodat we dat kunnen gebruiken in onze mini-tumor modellen. Hierdoor zullen we modellen kunnen maken die nog beter lijken op de tumoren van patiënten waarmee we beter het effect van behandelingen kunnen testen.
Voor de tweede onderzoeksvraag gaan we actieve signaalroutes in kaart brengen in CAFs, wanneer ze blootgesteld worden aan chemotherapie. We bestuderen het beschermende effect (ongevoelig maken) dat ze hebben op tumorcellen en we proberen de signaalroutes die daarvoor verantwoordelijk zijn te remmen om de tumoren zodoende weer gevoelig te maken voor chemotherapie.

Verwachte uitkomst / relevantie voor de kankerpatiënt

De resultaten van dit onderzoek zullen bijdragen aan het ontwikkelen van betere modellen voor alvleesklierkanker. We hopen hiermee de ontwikkeling van nieuwe behandelingen te kunnen verbeteren. Daarnaast zullen we  informatie krijgen over de mogelijkheden om chemotherapie te gebruiken in combinatie met andere medicijnen.

Vervolgstappen / implementatie

Na het voltooien van dit project gaan we onze modellen gebruiken voor meer/beter geneesmiddelonderzoek bij alvleesklierkanker en andere vormen van kanker. We willen deze kennis gebruiken om verdere onderzoek te doen in studies met patiënten met alvleeskanker en mogelijk ook andere vormen van kanker.