Begrijpen hoe cellulaire veroudering bijdraagt ​​aan het seksuele dimorfisme van hepatocellulaire carcinomen

lopend
Beschikbaar voor gerichte giften

Onderzoekssamenvatting

Levercelkanker (HCC) is de meest voorkomende vorm van leverkanker en een van de dodelijkste kankersoorten. De ziekte komt vaker voor bij oudere mensen en treft mannen veel vaker dan vrouwen. Mannen hebben ongeveer vier keer zoveel risico om deze vorm van leverkanker te krijgen.

We weten dat leefstijl (zoals alcohol en roken), infecties met hepatitis B of C en giftige stoffen het risico verhogen. Toch verklaren deze factoren niet volledig waarom mannen en vrouwen zo sterk verschillen. Ook in muizen zien onderzoekers dat leverkanker zich anders ontwikkelt bij mannetjes en vrouwtjes. Bij oudere muizen ontstaat leverkanker zelfs spontaan bij mannetjes, maar niet bij vrouwtjes. Waarom dit zo is, weten we nog niet goed.

Onderzoeksrichting

Een mogelijke verklaring ligt bij verouderde cellen. Dit zijn cellen die zijn gestopt met delen, bijvoorbeeld door schade. Ze beschermen het lichaam tegen kanker, maar kunnen ook schadelijk worden als ze blijven zitten. Deze cellen scheiden stoffen uit die ontstekingen veroorzaken en de groei van tumoren juist kunnen bevorderen.Uit eerste resultaten blijkt dat mannen meer van deze verouderde cellen in de lever hebben dan vrouwen. Het vermoeden is dat dit verschil bijdraagt aan het hogere risico op leverkanker bij mannen.

Plan van aanpak

De onderzoekers willen de volgende vragen beantwoorden:

  1. Hoeveel verouderde cellen hopen zich op in de lever van mannelijke en vrouwelijke muizen?
  2. Hoe dragen deze cellen bij aan het ontstaan en de groei van leverkanker?
  3. Waarom worden verouderde cellen bij mannen minder goed opgeruimd dan bij vrouwen?

Hierbij kijken de onderzoekers vooral naar het immuunsysteem en de rol van geslachtshormonen, zoals oestrogeen en testosteron. Ze gebruiken verschillende muismodellen waarmee ze verouderde cellen en leverkanker goed kunnen volgen en beïnvloeden.

Relevantie

Dit onderzoek geeft nieuw inzicht in waarom leverkanker vaker bij mannen voorkomt. Het laat zien dat veroudering, het immuunsysteem en geslacht samen een belangrijke rol spelen bij kanker.Op de langere termijn kan deze kennis bijdragen aan:

  • betere preventie van leverkanker,
  • meer gerichte behandelingen,
  • en mogelijk een lagere kans op leverkanker bij mannen.

Daarmee is dit onderzoek zowel fundamenteel belangrijk als relevant voor de toekomst van kankerzorg.

Nieuws en resultaten

Oktober 2025

De eerste resultaten van dit project laten zien dat verouderde cellen een complexe en geslachtsafhankelijke rol spelen bij veroudering.

Tijdens het ouder worden hopen zogeheten p16⁺-cellen zich op in het lichaam. Veel van deze cellen zijn verouderd en kunnen ontstekingen en weefselschade veroorzaken, maar ze zijn niet per definitie schadelijk: in sommige situaties dragen ze juist bij aan herstel en bescherming.

Door grote datasets te combineren met een muismodel ontdekten de onderzoekers dat vrouwelijke muizen bij veroudering meer p16⁺ verouderde cellen opbouwen dan mannelijke muizen, vooral in de lever. Dat lijkt op het eerste gezicht opvallend, omdat leverkanker juist vaker voorkomt bij mannen.

Een mogelijke verklaring is dat vrouwen een actiever immuunsysteem hebben. Zij lijken verouderde cellen anders te reguleren en mogelijk beter onder controle te houden. Mannen daarentegen hebben vaker een sneller verouderend immuunsysteem, waardoor schadelijke verouderde cellen langer kunnen blijven bestaan en bij kunnen dragen aan ziekte, zoals leverkanker.

Toen de onderzoekers p16⁺ cellen gericht opruimden in een speciaal muismodel, zagen ze vooral bij vrouwtjes duidelijke voordelen: minder leverschade, beter huidherstel en een sterkere toename van spierkracht. Ook op moleculair niveau verschoof de lever van behandelde vrouwtjes richting een ‘jonger’ profiel, met meer energieprocessen en minder ontstekingssignalen.

De resultaten laten zien dat het bij verouderde cellen niet alleen gaat om hoeveel cellen er zijn, maar vooral om wat ze doen en hoe het lichaam ermee omgaat. Sekse speelt daarbij een belangrijke rol. Dit onderstreept het belang van behandelingen tegen verouderde cellen die beter op maat worden ontwikkeld, met aandacht voor verschillen tussen mannen en vrouwen.