Afstotingsreactie en kankerherkenning na stamceltransplantatie

Illustratie onderzoekers, artsen en patiënten met de tekst "Dit onderzoek is mogelijk dankzij donaties".

Onderzoekssamenvatting

Gepubliceerd op 27 maart 2019

Stamceltransplantatie met donorcellen kan een succesvolle behandeling zijn bij bloed- en klierkanker, maar de complicaties kunnen levensbedreigend zijn. Is dit risico te verminderen?

Doel van dit onderzoek

Met dit onderzoek willen de onderzoekers weten hoe een afweerreactie van donorcellen na stamceltransplantatie leidt tot de gewenste kankerherkenning enerzijds, maar soms ook tot een ongewenste afstotingsreactie anderzijds.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Dit onderzoek is nodig omdat stamceltransplantatie een succesvolle behandeling van bij bloed- en klierkanker kan zijn, maar de afstotingsreactie die hierbij kan optreden is levensbedreigend (Graft-versus-Host Disease).

Het afweersysteem kan eigen cellen van lichaamsvreemde cellen onderscheiden en deze aanvallen. De afweercellen die een belangrijke rol spelen bij deze ‘herkenning’ zijn witte bloedcellen, namelijk de T-cellen. Zij herkennen eiwitten die aan het celoppervlak zitten (antigenen). Daarom worden donoren en patiënten geselecteerd op overeenkomende antigenen. Maar blijkbaar is dat niet altijd voldoende.

Bij een stamceltransplantatie zijn de witte bloedcellen afkomstig van de donor. Enerzijds is het de bedoeling dat deze T-cellen (donor) de achtergebleven witte bloedcellen van de ontvanger herkennen en aanvallen, want die zijn bij bloedkanker immers kwaadaardig ontspoort. Anderzijds is het niet de bedoeling dat de T-cellen (donor) gezonde lichaamscellen van de ontvanger aanvallen, want dan is er sprake van een afstotingsreactie.

Wat levert dit onderzoek op?

Uit dit onderzoek zal moeten blijken of de kennis over stamceltransplantatie, kankerherkenning en afstotingsreactie kan leiden tot een betere selectie van patiënten met bloed- of klierkanker waardoor het risico op een afstotingsreactie afneemt.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

Om dit onderzoek uit te voeren zullen de onderzoekers in het laboratorium het bloedmateriaal testen van 100 tot 150 patiënten met bloed- of klierkanker die een stamceltransplantatie met donorcellen hebben ondergaan. Hierbij worden de T-cellen (donor) geselecteerd die reactief zijn op stukjes antigeen. Vervolgens wordt gekeken welke T-cellen reactief zijn op veelvoorkomende (in de bevolking) antigeenstukjes. Van deze cellen wordt het DNA uitgeplozen.