Onderzoek naar blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen en het risico op borstkanker bij vrouwen in een internationaal consortium van agrarische cohorten (AGRICOH)

Veel landbouwbestrijdingsmiddelen (pesticiden) bevatten hormoonverstorende stoffen. Deze kunnen een rol spelen bij het ontstaan van borstkanker. Prof. Hans Kromhout, verbonden aan het Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS) van de Universiteit van Utrecht, onderzoekt hoe groot deze risico's zijn.

Doel van het onderzoek

Bepalen van het risico op borstkanker bij vrouwen die werken in de agrarische sector en in aanraking komen met bestrijdingsmiddelen.

Waarom is dit onderzoek nodig?

Per hectare landbouwgrond is Nederland één van de grootste verbruikers van pesticiden in Europa. Het is dus van groot belang dat de agrarische beroepsbevolking nauwkeurig geïnformeerd wordt over het risico op borstkanker door landbouwbestrijdingsmiddelen. Eerder onderzoek bracht de middelen chloorpyrifos en terbufos in verband met een 40-50% verhoogd risico op borstkanker. Ook chlordaan, 2,4-D en malathion lijken het borstkankerrisico te verhogen.Om deze bevindingen te bevestigen en de risico's nog specifieker te in kaart te brengen (bijvoorbeeld bij vrouwen voor en na de menopauze) is een grotere steekproefomvang nodig. 

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?

Het onderzoeksteam gaat grote internationale datasets uit de Verenigde Staten (AHS), Frankrijk (AGRICAN) en Noorwegen (CNAP) combineren en analyseren. Deze agrarische cohorten bevatten informatie over hoe vaak, hoe lang en aan welke middelen boerinnen en meewerkende vrouwen zijn blootgesteld. De onderzoekers kijken niet alleen naar blootstelling tijdens gebruik van bestrijdingsmiddelen, maar ook door 'herbetreding' (hernieuwd contact) tijdens snoeien, plukken, oogsten en andere taken. Door deze data te koppelen aan kankerregistraties is na te gaan hoe vaak borstkanker voorkomt onder vrouwelijke agrariërs. En in welke mate er een verband is met blootstelling aan bestrijdingsmiddelen. Met 197.000 deelnemende vrouwen is dit het grootste onderzoek naar het risico op borstkanker door blootstelling aan pesticiden ooit.

Wat levert dit onderzoek op?

Inzicht in het risico op borstkanker door landbouwbestrijdingsmiddelen. Dit kan bijdragen aan:

• Verantwoord(er) gebruik van bestrijdingsmiddelen
• Strengere eisen / herbeoordeling van bestrijdingsmiddelen door (inter)nationale instanties
• Minder borstkanker bij vrouwelijke agrariërs

Nieuws en resultaten

Augustus 2026

Het onderzoek is afgerond. De onderzoekers vonden in het algemeen geen duidelijk verhoogd risico op borstkanker bij werkende vrouwen in de agrarische sector. Ze onderzochten 71 bestrijdingsmiddelen bij 161.000 vrouwen.

Bij Franse vrouwen met een hoge blootstelling aan lindaan, azinfos en bromofos was het risico ongeveer 40% hoger dan bij niet-blootgestelde agrarische vrouwen. Deze middelen zijn niet meer toegestaan.

Bij aanvullende analyses vonden de onderzoekers een mogelijk verband tussen borstkanker en herhaalde blootstelling aan permetrine en chloorthalonil via werk op behandelde gewassen. Omdat deze resultaten niet eenduidig waren, is meer onderzoek nodig.