'Overgewicht is na roken grootste zorg'

KWF.nl > Preventie > Gewicht, voeding, bewegen, alcohol > 'Overgewicht is na roken grootste zorg'
prof. Bart Kiemeney

Geen enkele leefstijl is een garantie tegen kanker. Maar gezond leven kan ruim 30% van alle kanker voorkomen. We hebben veel meer invloed op onze gezondheid dan we denken.

Prof. Bart Kiemeney, Radboudumc

Vergeleken met onze eigen leefstijl heeft milieu maar weinig invloed op ons kankerrisico

Betekent gezond leven altijd: geen kanker? Nee. Soms worden mensen die roken, dagelijks drinken of slecht eten toch oud zonder kanker. Verder kan kanker ook ontstaan door oorzaken waar je niks aan kunt doen, bijvoorbeeld erfelijke aanleg. Toch blijft gezond leven een uitstekende manier om je kans op kanker te verkleinen.
 
Er is enorme behoefte aan onderzoek naar wat schadelijk is, merkt Kiemeney: ‘We weten veel globaal, maar nog heel weinig precies. Zo is bekend dat veel dierlijke vetten het risico op kanker verhoogt. Maar waarom dat zo is, weten we niet.’
 
'Kanker ontstaat door een samenspel van factoren. Genetische aanleg speelt een belangrijke rol. De ene roker krijgt longkanker, de andere niet. Het is dus belangrijk om te onderzoeken welke genetische oorzaken ons gevoelig maken voor risicofactoren zoals roken.'
 
‘Mensen denken bij het risico op kanker vooral aan gevaren van buiten, zoals stoffen in ons milieu. Maar die effecten vallen in het niet vergeleken bij wat je zelf kunt doen. Een gezonde leefstijl kan meer dan 30% van alle kanker voorkomen.’
 

Meeste invloed: roken, overgewicht, te veel zon

Met gezonde leefstijl wordt bedoeld: niet roken; gezond gewicht; beperkt (liefst geen) alcohol en gezonde voeding; genoeg bewegen; verstandig zonnen. Welke risicofactoren die we zelf beïnvloeden, bepalen ons risico op kanker het meest?
 
  • Roken - Niet roken helpt verreweg het meest. Bart Kiemeney: 'Als niemand meer rookt, is er 20% minder kans op kanker. Daar is de grootste winst te behalen. Stoffen in tabaksrook veroorzaken beschadigingen aan de genen - genmutaties - waardoor kanker kan ontstaan.’
  • Overgewicht - Na roken vindt Kiemeney de toename van overgewicht het meest zorgwekkend. Bijna de helft van de Nederlanders is te zwaar. Kiemeney: ‘De link van overgewicht met een aantal soorten kanker is overduidelijk.’
  • Onverstandig zonnen - Niet alleen verbranden maar ook langdurige blootstelling aan de zon kan tot huidschade leiden, en uiteindelijk tot huidkanker.
  • Eten en drinken, bewegen, alcohol - Overgewicht geeft meer risico op kanker. Je gewicht heeft te maken met hoeveel je beweegt, eet en drinkt. Voeding levert het lichaam energie en door bewegen raak je die energie weer kwijt. Let daarom op grote energieleveranciers, waaronder drank. Alcohol (calorierijk!) leidt makkelijk tot overgewicht en kan daardoor extra kans op kanker geven (borst, dikke darm, slokdarm, lever, hoofd/hals). Voeding, alcohol, overgewicht en bewegen kunnen afzonderlijk én samen de kans op kanker beïnvloeden.

Feiten en cijfers kanker en voeding, bewegen en gewicht

Waar je zelf minder invloed op hebt

  • Erfelijkheid - Genetische aanleg is bij ongeveer 5% van alle kanker de belangrijkste oorzaak. Kanker ontstaat door veranderingen in het erfelijk materiaal (genen). Dat gebeurt soms in de loop van iemands leven; het kan ook doorgegeven zijn via één van de ouders.
  • Milieu – Luchtverontreiniging is een complexe mix van allerlei stoffen en gassen. Daarom is soms lastig te bepalen wie ziek wordt van luchtverontreiniging, en wie door iets anders. Zaken zoals fijnstof kunnen de kans op kanker verhogen; zelf kun je daar vrij weinig aan doen.

Lees ook de KWF-standpunten over deze en andere risicofactoren

Impact leefstijl na kanker

Bij kanker voorkómen gaat het niet alleen om gezonde mensen. Kiemeney: ‘Er zijn aanwijzingen dat ook (ex-)kankerpatiënten door een gezonde leefstijl iets kunnen doen om de kans op terugkeer van kanker te verkleinen.’ Als patiënt ben je dus niet alleen lijdend voorwerp, je kunt zelf wel degelijk iets doen: ‘Hoe meer onderzoek ons daarover leert, hoe meer artsen dat weer aan patiënten kunnen vertellen.’

Select the Component and add.
Close

Vragen over preventie

​KWF Publieksservice
 
T: 0900 - 202 00 41 (€ 0,01/min)   
ma-vrij 9.00-18.00 uur
 
Of gebruik ons contactformulier voor je vraag
Contact met KWF