Wetenschappelijke mijlpaal: roken door de jaren heen

KWF.nl > Over KWF > Geschiedenis van KWF Kankerbestrijding > Wetenschappelijke mijlpaal: roken door de jaren heen
Posters van de Roken is zooo... campagne

​Eind vijftiger jaren rookte meer dan 90% van de volwassen mannen. Roken was zo normaal geworden, dat er voor de ‘stopboodschap’ nog geen ruimte was.

Professor Willemsen

Bijna 30% van alle kankersterfte per jaar is gevolg van roken

​Roken is met afstand de belangrijkste oorzaak van kanker. Uit onderzoek blijkt dat bijna 20% van alle nieuwe kankergevallen en bijna 30% van alle kankersterfte per jaar gevolg is van roken. Bij longkanker, een agressieve kankersoort waar jaarlijks meer dan 10.000 Nederlanders aan overlijden, is dat zelfs bijna 80%. Maar roken is niet alleen gerelateerd aan longkanker, ook aan 16 andere kankers, zoals blaaskanker en alvleesklierkanker. Genoeg reden om het roken te laten, maar toch rookt een kwart van de Nederlandse bevolking. Dat is nog altijd te veel, maar het is een historisch laag percentage. Tot de jaren '80 waren de rokers zelfs in de overgrote meerderheid.

Al in 1950 werden studies gepubliceerd die een duidelijk verband aantoonden tussen roken en longkanker. Hoewel hier al eerder aanwijzingen voor waren, kon nu  niemand meer om de bewijsvoering heen. Toch kwam het tabaksontmoedigingsbeleid maar langzaam op gang. Het roken zat diep verankerd in de maatschappij en de tabaksindustrie deed er alles aan om haar macht te behouden. Een belangrijke antitabakslobbyist was dr. Lenze Meinsma, oud-directeur van KWF Kankerbestrijding. Hij initieerde stoppen-met-rokenacties, publiceerde het boekje Roken en Risico's en zocht steun bij collega-artsen om het gevaar onder de aandacht te brengen. Aanvankelijk boekte hij weinig succes, want de hele medische wereld rookte, maar in 1971 volgde een doorbraak. Met medewerking van medisch specialisten wist hij het ministerie van Volksgezondheid te overtuigen van de noodzaak tot overheidsmaatregelen.

Het duurde echter nog een jaar of 10 voordat er concreet tot actie werd overgegaan: in 1982 werden tabaksreclames voor het eerst van waarschuwingen voorzien. Sinds 1990 mag niet in openbare gebouwen worden gerookt en sinds 2008 geldt een rookverbod voor horecagelegenheden.

Voorlichting gericht op jongeren

Prof. Marc Willemsen, hoogleraar tabaksontmoediging aan de Universiteit Maastricht: “Eind vijftiger jaren rookte meer dan 90% van de volwassen mannen. Roken was zo normaal geworden, dat er voor de ‘stopboodschap’ nog geen ruimte was. Op kinderen richten was veiliger. KWF initieerde ook de eerste voorlichtingscampagne over de gevolgen van roken (‘Actie Roken Jeugd’) die van 1964 tot 1975 liep, toen nog volledig gericht op jongeren en scholen. Ook nu nog wordt voorlichting over roken veelal gericht op jongeren.”

Toekomst

Professor Willemsen: “Het is moeilijk om veel organisaties enthousiast voor het onderwerp roken te krijgen. Maar er ontstaat in Nederland steeds meer een gemeenschappelijk gevoel voor welke aanpak de beste is. Door goede samenwerkingen wordt aanpak en beleid steeds eenduidiger en slimmer. Het netwerk wordt zo steeds sterker. Als het niet-rokenbeleid meer draagvlak krijgt, wordt het ook voor de overheid makkelijker om verdergaande stappen te zetten.”

KWF Kankerbestrijding blijft zich inzetten voor verdere ontmoediging en pleit o.a. voor accijnsverhogingen, het aanpakken van de verkooppunten en het minder misleidend maken van pakjes sigaretten. Zo kan KWF ervoor zorgen dat de jeugd rookvrij opgroeit en dat er minder mensen sterven aan (rokengerelateerde) kanker.

Select the Component and add.
Close